10 Eylül’de tarihte neler oldu?

Takvimler 10 Eylül’ü gösterdiğinde tarihin farklı dönemlerinde önemli gelişmeler yaşandı. Türkiye ve Osmanlı tarihi açısından dikkat çeken olayların başında 1509 İstanbul depremi, 1515 Diyarbakır’ın Osmanlı hâkimiyetine girmesi ve 1623 yılında Sultan IV. Murad’ın tahta çıkması geliyor.

1509 – İstanbul’da “Küçük Kıyamet” depremi

10 Eylül 1509’da İstanbul ve çevresinde büyük yıkıma neden olan deprem meydana geldi. Tarihe “Küçük Kıyamet” adıyla geçen deprem, İstanbul ve Marmara çevresinde ağır hasara yol açtı. Depremin kesin büyüklüğü konusunda farklı değerlendirmeler bulunurken, dönemin kaynaklarında çok sayıda can kaybından söz ediliyor.

1515 – Diyarbakır Osmanlı hâkimiyetine girdi

10 Eylül 1515, Osmanlı tarihi açısından da önemli bir tarihtir. Diyarbakır kuşatmasının ardından şehir Osmanlı egemenliğine girdi. Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nin doğu ve güneydoğu Anadolu'daki hâkimiyetinin güçlenmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

1623 – Sultan IV. Murad tahta çıktı

10 Eylül 1623'te Osmanlı tahtında önemli bir değişiklik yaşandı. IV. Murad, Osmanlı Devleti'nin 17. padişahı olarak tahta çıktı. Aynı zamanda İslam dünyasının halifesi olan IV. Murad, ilerleyen yıllarda Revan ve Bağdat seferleriyle Osmanlı tarihinin öne çıkan hükümdarlarından biri oldu.

Bu nedenle 10 Eylül, Osmanlı ve İslam tarihi açısından özellikle IV. Murad'ın cülusu nedeniyle dikkat çeken tarihlerden biri olarak kabul ediliyor.

1855 – Osmanlı’da ilk telgraf haberleşmesi başladı

10 Eylül 1855'te Osmanlı İmparatorluğu'nda ilk telgraf haberleşmesi başladı. Kırım Savaşı döneminde İstanbul, Edirne ve Şumnu arasında kurulan hat, Osmanlı coğrafyasında modern haberleşme teknolojisinin önemli adımlarından biri oldu.

1920 – Türkiye Komünist Partisi kuruldu

10 Eylül 1920'de Mustafa Suphi öncülüğünde Bakü'de toplanan kongreyle Türkiye Komünist Partisi (TKP) kuruldu.

1943 – İstanbul Kapalıçarşı'da büyük yangın

10 Eylül 1943'te İstanbul'un tarihi Kapalıçarşı'sında büyük bir yangın çıktı. Yangında 200'den fazla dükkânın zarar gördüğü veya yandığı kaydedildi.

1971 – Boğaziçi Üniversitesi kuruldu

10 Eylül 1971, Türkiye'nin yükseköğretim tarihinde de önemli bir tarihtir. Boğaziçi Üniversitesi bu tarihte kuruldu.

2008 – CERN'de ATLAS deneyi başladı

10 Eylül 2008'de Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'de Büyük Hadron Çarpıştırıcısı kapsamında ATLAS deneyi çalıştırıldı. Deney, modern parçacık fiziğinin en önemli araştırmalarından biri oldu.

10 Eylül’de kimler doğdu?

10 Eylül tarihinde bilim, edebiyat, sanat, sinema ve moda dünyasından çok sayıda tanınmış isim dünyaya geldi.

1659 – Henry Purcell: İngiliz besteci.

1892 – Arthur Compton: Nobel Fizik Ödülü sahibi Amerikalı fizikçi.

1914 – Robert Wise: “Batı Yakasının Hikâyesi” ve “Neşeli Günler” gibi filmleri yöneten Oscar ödüllü Amerikalı yönetmen.

1931 – Ece Ayhan: Türk şair.

1933 – Karl Lagerfeld: Dünyaca ünlü Alman moda tasarımcısı.

1937 – Jared Diamond: Amerikalı biyolog, coğrafyacı ve yazar.

1941 – Stephen Jay Gould: Amerikalı paleontolog ve bilim yazarı.

1943 – Tezer Özlü: Türk yazar.

1945 – José Feliciano: Porto Rikolu şarkıcı ve müzisyen.

1951 – Celal Adan: Türk siyasetçi.

1956 – Ufuk Güldemir: Türk gazeteci.

1960 – Colin Firth: İngiliz oyuncu.

1968 – Guy Ritchie: İngiliz yönetmen ve senarist.

1974 – Ebru Cündübeyoğlu: Türk oyuncu.

1974 – Hande Fırat: Türk gazeteci ve televizyoncu.

Bu doğum listelerinde farklı kaynakların kayıt kapsamına göre küçük farklılıklar bulunabiliyor. Öne çıkan isimler arasında özellikle Ece Ayhan, Tezer Özlü, Colin Firth ve Guy Ritchie dikkat çekiyor.

10 Eylül’de kimler hayatını kaybetti?

10 Eylül, tarihte önemli isimlerin vefatlarıyla da dikkat çekiyor.

MÖ 210 – Qin Shi Huang: Çin'in ilk imparatoru ve Qin Hanedanı'nın kurucusu.

1797 – Mary Wollstonecraft: İngiliz yazar ve düşünür.

1854 – Erzurumlu Emrah: Türk halk şairi ve âşıklık geleneğinin önemli temsilcilerinden.

1898 – Elisabeth: Avusturya İmparatoriçesi; suikast sonucu hayatını kaybetti.

1928 – Moris Şinasi: Osmanlı kökenli Amerikalı iş insanı ve hayırsever.

1931 – Dimitri Egorov: Rus matematikçi.

1948 – I. Ferdinand: Bulgaristan'ın ilk çarı.

1976 – Dalton Trumbo: Amerikalı romancı ve senaryo yazarı.

1979 – Agostinho Neto: Angolalı şair ve devlet başkanı.

1983 – Felix Bloch: Nobel Fizik Ödüllü İsviçreli fizikçi.

1995 – Oral Sander: Türk akademisyen ve siyaset bilimci.

1996 – Bekir Sıdkı Sezgin: Türk ses sanatçısı ve bestekâr.

2007 – Jane Wyman: Amerikalı oyuncu.

2016 – Mahmut Hekimoğlu: Türk sinema oyuncusu ve yapımcı.

2019 – Süleyman Turan: Türk sinema ve tiyatro sanatçısı.

Türkiye açısından özellikle Erzurumlu Emrah, Oral Sander, Bekir Sıdkı Sezgin, Mahmut Hekimoğlu ve Süleyman Turan 10 Eylül tarihinde hayatını kaybeden önemli isimler arasında yer alıyor.

10 Eylül’ün Türkiye ve İslam tarihi açısından önemi

10 Eylül'ün Türkiye tarihi açısından en dikkat çekici noktaları Osmanlı döneminde yaşanan gelişmeler oluşturuyor.

1509'daki büyük İstanbul depremi Osmanlı başkentinde büyük yıkıma neden olurken, 1515'te Diyarbakır'ın Osmanlı hâkimiyetine girmesi devletin doğudaki siyasi ve askerî konumunu güçlendiren gelişmelerden biri oldu.

1623 yılında ise IV. Murad'ın tahta çıkması, 10 Eylül'ü doğrudan Osmanlı ve İslam tarihiyle ilişkilendiren en önemli olaylardan biri haline getirdi. IV. Murad'ın sonraki yıllarda gerçekleştirdiği Revan ve Bağdat seferleri Osmanlı tarihinin önemli askerî gelişmeleri arasında yer aldı.

Dolayısıyla 10 Eylül tarihte bugün araştırıldığında yalnızca dünya tarihindeki gelişmeler değil, İstanbul'un yaşadığı büyük deprem, Diyarbakır'ın Osmanlı hâkimiyetine girişi ve IV. Murad'ın cülusu gibi Türk ve İslam tarihini ilgilendiren önemli dönüm noktaları da öne çıkıyor.