15 Eylül'de tarihte bugün neler oldu?

Takvimler 15 Eylül'ü gösterdiğinde dünya ve Türkiye tarihinde önemli siyasi, askeri, kültürel ve toplumsal gelişmeler yaşandı. Bu tarih, özellikle Türk tarihi, Osmanlı tarihi ve İslam dünyasının yakın tarihi açısından dikkat çeken olaylara sahne oldu.

994: Fatımiler Bizans'ı mağlup etti

15 Eylül 994'te Fatımiler ile Bizans İmparatorluğu arasında Orontes Muharebesi gerçekleşti. Savaş, Fatımilerin Bizans kuvvetleri karşısında önemli bir zafer kazanmasıyla sonuçlandı. Bu gelişme, 10. yüzyılda Doğu Akdeniz ve Suriye çevresindeki güç mücadelesinin önemli dönüm noktalarından biri olarak kayıtlara geçti.

1656: Köprülü Mehmed Paşa sadrazam oldu

Osmanlı tarihi açısından 15 Eylül'ün en önemli gelişmelerinden biri 1656'da yaşandı. Köprülü Mehmed Paşa, 15 Eylül 1656'da sadrazamlığa getirildi. Görevi kabul ederken devlet işlerinde geniş yetkiler talep eden Köprülü Mehmed Paşa, Osmanlı tarihinde kendi adıyla anılan Köprülüler döneminin başlangıcını oluşturdu.

1910: Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu

15 Eylül 1910'da Osmanlı Sosyalist Fırkası kuruldu. Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki siyasi ve fikir hareketleri açısından dikkat çeken olaylardan biri oldu.

1918: Bakü Kafkas İslam Ordusu tarafından kurtarıldı

15 Eylül 1918, Türk ve İslam tarihi açısından özel bir yere sahip.

Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu, Bakü'ye yönelik harekâtı tamamlayarak şehri Bolşeviklerin kontrolünden aldı. Türk birlikleri ile Azerbaycanlı gönüllülerin yer aldığı Kafkas İslam Ordusu, yaklaşık 30 saat süren muharebenin ardından 15 Eylül'de Bakü'ye girdi.

Bu nedenle 15 Eylül, Azerbaycan'da Bakü'nün kurtuluş günü olarak da anılıyor. Olay, Osmanlı Devleti ile Azerbaycan Türkleri arasındaki tarihî bağların önemli örneklerinden biri olarak kabul ediliyor.

1923: Karaağaç Türkiye'ye teslim edildi

15 Eylül 1923'te Edirne Karaağaç, Lozan Barış Antlaşması çerçevesinde Yunanistan tarafından Türkiye'ye teslim edildi.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinin önemli gelişmelerinden biri olan devirle birlikte Karaağaç bölgesi ve tren istasyonu Türk egemenliğine geçti. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 1923 kronolojisinde de 15 Eylül 1923 tarihi, "Karaağaç Yunanlılardan alındı" şeklinde yer alıyor.

1929: Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği'nin ilk sergisi

15 Eylül 1929'da Müstakil Ressamlar ve Heykeltraşlar Birliği ilk sergisini Ankara Türkocağı binasında açtı. Sergi, Cumhuriyet döneminin erken yıllarındaki modern sanat hareketleri açısından önem taşıdı.

1933: Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde önemli adım

15 Eylül 1933, Türkiye-Yunanistan ilişkileri açısından da önemli bir tarihtir. Türkiye ile Yunanistan arasında imzalanan antlaşmanın ardından Gazi Mustafa Kemal, Başbakan İsmet İnönü'ye gönderdiği telgrafta anlaşmayı iki ülke arasındaki ilişkileri güçlendiren önemli bir belge olarak değerlendirdi.

1940: Britanya Savaşı'nın önemli günlerinden biri

15 Eylül 1940'ta II. Dünya Savaşı sırasında Britanya Savaşı'nın önemli aşamalarından biri yaşandı. Kraliyet Hava Kuvvetleri, Alman Luftwaffe'ye karşı ağır kayıplar verdirdi. Tarihe geçen bu gün, daha sonra "Battle of Britain Day" olarak anılmaya başlandı.

1963: Birmingham'daki kilise saldırısı

15 Eylül 1963'te ABD'nin Alabama eyaletindeki Birmingham kentinde 16th Street Baptist Church'e bombalı saldırı düzenlendi. Saldırıda dört siyah kız çocuğu hayatını kaybetti. Olay, ABD'deki sivil haklar mücadelesinin hafızasında önemli bir yere sahip oldu.

1978: Muhammed Ali ağır sıklet şampiyonluğunu üçüncü kez kazandı

Boks tarihinin en önemli isimlerinden Muhammed Ali, 15 Eylül 1978'de Leon Spinks'i rövanş maçında yenerek dünya ağır sıklet şampiyonluğunu üçüncü kez kazanan ilk boksör oldu.

2008: Lehman Brothers iflas başvurusunda bulundu

15 Eylül 2008'de ABD merkezli yatırım bankası Lehman Brothers iflas başvurusunda bulundu. Küresel finans krizinin en sembolik gelişmelerinden biri olan bu iflas, dönemin en büyük şirket iflaslarından biri olarak tarihe geçti.

2021: İlk tamamen sivil uzay uçuşlarından biri gerçekleşti

15 Eylül 2021'de SpaceX'in Inspiration4 görevi kapsamında dört kişilik tamamen sivil mürettebat Dünya yörüngesine gönderildi. Görev, profesyonel astronot bulunmayan ilk yörünge görevlerinden biri olması bakımından uzay tarihinde önemli bir kilometre taşı oldu.

15 Eylül'de kimler doğdu?

15 Eylül doğumlu tanınmış isimler arasında Türk edebiyatından, siyasetten ve dünya sanatından önemli kişiler bulunuyor.

• 1254 – Marco Polo: İtalyan gezgin ve tüccar.
• 1789 – James Fenimore Cooper: Amerikalı yazar.
• 1857 – William Howard Taft: ABD'nin 27. Başkanı.
• 1881 – Ettore Bugatti: Bugatti markasının kurucusu.
• 1890 – Agatha Christie: Dünyaca ünlü İngiliz polisiye yazarı.
• 1901 – Kemalettin Kamu: Türk şair ve siyasetçi.
• 1914 – Orhan Kemal: Türk edebiyatının önemli romancılarından.
• 1929 – Mümtaz Soysal: Türk hukukçu ve siyasetçi.
• 1946 – Oliver Stone: Amerikalı yönetmen, senarist ve yapımcı.
• 1946 – Tommy Lee Jones: Amerikalı oyuncu ve yönetmen.
• 1954 – Hrant Dink: Gazeteci ve Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni.
• 1973 – Songül Karlı: Türk halk müziği sanatçısı ve sunucu.

15 Eylül'de kimler hayatını kaybetti?

Tarihte 15 Eylül tarihinde hayatını kaybeden tanınmış isimlerden bazıları şöyle:

• 1864 – John Hanning Speke: İngiliz kâşif.
• 1972 – Ulvi Cemal Erkin: Türk Beşleri'nin önemli bestecilerinden.
• 1972 – Baki Süha Edipoğlu: Türk şair.
• 1973 – VI. Gustaf Adolf: İsveç Kralı.
• 1983 – Murat Sarıca: Türk hukukçu, siyaset bilimci ve yazar.
• 2002 – Şükran Güngör: Türk tiyatro ve sinema sanatçısı.
• 2006 – Oriana Fallaci: İtalyan gazeteci ve yazar.
• 2007 – Colin McRae: İskoç ralli pilotu ve dünya şampiyonu.
• 2008 – Rick Wright: Pink Floyd'un önemli müzisyenlerinden.
• 2020 – Suna Kıraç: Türk iş insanı.

15 Eylül'ün Türkiye ve İslam tarihi açısından önemi

15 Eylül, yalnızca dünya tarihindeki gelişmelerle değil, Türk ve İslam tarihi açısından da dikkat çekiyor.

994'te Fatımilerin Bizans'a karşı kazandığı Orontes zaferi, İslam dünyasının Orta Çağ'daki siyasi mücadeleleri bakımından önem taşırken; 1656'da Köprülü Mehmed Paşa'nın sadrazamlığa getirilmesi, Osmanlı tarihinin önemli dönemlerinden birinin başlangıcını oluşturdu.

Yakın tarihte ise 15 Eylül 1918 Bakü'nün Kafkas İslam Ordusu tarafından kurtarılması, Türkiye-Azerbaycan tarihinin en önemli ortak hafıza noktalarından biri olarak öne çıkıyor. 15 Eylül 1923'te Karaağaç'ın Türkiye'ye teslim edilmesi de Lozan sonrasında Türkiye'nin egemenliğinin sahada pekiştiği gelişmeler arasında yer alıyor.

Bu yönüyle 15 Eylül; Osmanlı tarihi, Türk tarihi, Azerbaycan tarihi ve İslam dünyasının geçmişi açısından farklı dönemleri birbirine bağlayan dikkat çekici bir tarih olarak öne çıkıyor.