3 Ekim tarihinde tarih boyunca önemli siyasi, askerî ve kültürel gelişmeler yaşandı. Türkiye tarihinde Mudanya Görüşmeleri'nin başlaması ve Atatürk'ün ilk heykelinin dikilmesi dikkat çekerken, İslam tarihinde ise önemli âlim Celâleddîn es-Süyûtî'nin doğumu öne çıkıyor. İşte 3 Ekim tarihinde bugün yaşanan önemli olaylar, doğanlar ve hayatını kaybedenler...

3 Ekim'de tarihte bugün yaşanan önemli olaylar

1605: Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Estergon Kalesi'ni ikinci kez fethetti.

1739: Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşlarını sona erdiren Niş Antlaşması imzalandı.

1922: Mudanya Görüşmeleri başladı. Görüşmeler, Türkiye ile İtilaf Devletleri arasında 11 Ekim 1922'de Mudanya Mütarekesi'nin imzalanmasıyla sonuçlandı. Görüşmelerin ilk toplantısı 3 Ekim 1922 günü saat 15.00'te yapıldı. Türk tarafını Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa temsil etti.

1926: Mustafa Kemal Atatürk'ün Türkiye'deki ilk heykeli İstanbul Sarayburnu'nda açıldı.

1931: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyetlerine başladı.

1932: Irak, Birleşik Krallık mandasından ayrılarak bağımsızlığını ilan etti.

1990: Doğu ve Batı Almanya'nın birleşmesi resmen gerçekleşti. 3 Ekim, Almanya'nın Birlik Günü olarak kutlanmaya başladı.

2005: Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki üyelik müzakereleri başladı.

2009: Azerbaycan'ın Nahçıvan kentinde Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan tarafından Nahçıvan Anlaşması imzalandı. Anlaşma, bugün Türk Devletleri Teşkilatı olarak bilinen yapının kurumsal temelini oluşturdu. 3 Ekim de Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak anılıyor.

3 Ekim Türkiye tarihinde

3 Ekim 1922, Millî Mücadele'nin diplomasi alanındaki önemli dönüm noktalarından biri oldu. Mudanya'da başlayan görüşmelerde Türk tarafını İsmet Paşa başkanlığındaki heyet temsil etti. Görüşmelerin temel gündemlerinden biri Doğu Trakya'nın TBMM Hükûmeti'ne bırakılmasıydı. Görüşmeler 11 Ekim'de Mudanya Mütarekesi'nin imzalanmasıyla tamamlandı.

3 Ekim 1926'da ise İstanbul Sarayburnu'nda Mustafa Kemal Atatürk'ün ilk heykeli dikildi.

Ayrıca 3 Ekim, günümüzde Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak kutlanıyor. Türk Devletleri Teşkilatı, 2026 yılında Nahçıvan Anlaşması'nın imzalanmasının 17'nci yıl dönümünü anıyor.

3 Ekim İslam tarihinde önemli bir doğum

Celâleddîn es-Süyûtî, 3 Ekim 1445 tarihinde Kahire'de dünyaya geldi. Asıl adı Ebü'l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî es-Süyûtî eş-Şâfiî'dir.

Tefsir, hadis, fıkıh, Arap dili ve edebiyatı alanlarında eserler veren Süyûtî, İslam ilimleri tarihinin önemli âlimlerinden biri olarak kabul edilir. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Süyûtî, 1 Receb 849 (3 Ekim 1445) tarihinde Kahire'de doğdu.

Süyûtî'nin Kur'an ilimleri, hadis, fıkıh, dil ve tarih başta olmak üzere çok farklı alanlarda eserleri bulunuyor.

3 Ekim'de doğan önemli isimler

1445 – Celâleddîn es-Süyûtî: Tefsir, hadis, fıkıh ve Arap dili âlimi.

1895 – Sergey Yesenin: Rus şair.

1897 – Louis Aragon: Fransız şair ve yazar.

1901 – Hilmi Ziya Ülken: Türk sosyolog, düşünür ve akademisyen.

1905 – Tekin Arıburun: Türk asker ve siyasetçi.

1916 – James Herriot: İngiliz veteriner ve yazar.

1919 – James M. Buchanan: Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Amerikalı ekonomist.

1925 – Gore Vidal: Amerikalı yazar ve senarist.

3 Ekim'de hayatını kaybeden önemli isimler

1896 – William Morris: İngiliz yazar, şair ve tasarımcı.

1929 – Gustav Stresemann: Alman siyasetçi ve Nobel Barış Ödülü sahibi.

1931 – Carl Nielsen: Danimarkalı besteci ve orkestra şefi.

1963 – Refet Bele: Türk asker ve siyasetçi.

1969 – Skip James: Amerikalı blues sanatçısı.

1984 – Muazzez Tahsin Berkant: Türk yazar.

1993 – Mahmut Dikerdem: Türk diplomat ve yazar.

2005 – Nurettin Ersin: Türkiye'nin 18. Genelkurmay Başkanı.

2017 – Celal Talabani: Irak'ın eski cumhurbaşkanı.

2018 – Yıldırım Öcek: Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.

3 Ekim tarihinde hayatını kaybedenler arasında Türk tarihinden Refet Bele, Muazzez Tahsin Berkant ve Nurettin Ersin gibi isimler de bulunuyor. Tarih kaynaklarında 3 Ekim'e ilişkin çok sayıda doğum ve vefat kaydı yer alıyor.

3 Ekim'in dikkat çeken tarihi

3 Ekim, yalnızca Türkiye ve dünya tarihinde önemli siyasi gelişmelerin yaşandığı bir tarih değil; aynı zamanda Türk dünyası açısından da özel bir gün. 2009'da imzalanan Nahçıvan Anlaşması, Türk Devletleri Teşkilatı'nın kurumsal temelini oluşturdu. Bu nedenle 3 Ekim, Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak kutlanıyor.

Türkiye tarihi açısından ise 3 Ekim 1922'de başlayan Mudanya Görüşmeleri, Millî Mücadele'nin askerî zaferinin diplomasi masasına taşındığı önemli gelişmelerden biri olarak tarihteki yerini aldı.