Tarihte Bugün: 5 Ocak Olayları

Türkiye Tarihinde 5 Ocak

• Adana’nın Kurtuluşu (1922): Türk Kurtuluş Savaşı’nın önemli dönüm noktalarından biri olan 5 Ocak 1922’de, Adana düşman işgalinden kurtarıldı ve şehir, Milli Mücadele açısından moral ve stratejik öneme sahip oldu.

• Çerkez Ethem’in Yunan Kuvvetlerine Sığınması (1921): Milli Mücadele sırasında tartışmalı bir figür olan Çerkez Ethem ve kardeşleri Yunan işgal kuvvetlerine sığındı.

• Kale-i Sultaniye Antlaşması (1809): Osmanlı-İngiliz Savaşı’nı sona erdiren antlaşma imzalandı.

• Demiryollarının Devletleştirilmesi (1929): Anadolu-Bağdat ve Mersin-Tarsus demiryolları ile Haydarpaşa Garı devlet kontrolüne alındı.

Dünya Tarihinde 5 Ocak

• Dreyfus Davası Başlangıcı (1895): Alfred Dreyfus, casusluk suçlamasıyla görevden alındı ve ömür boyu hapse mahkûm edildi. Bu dava, Fransa’da hukukun üstünlüğü tartışmalarına yol açtı.

• Golden Gate Köprüsü İnşası (1933): San Francisco’daki ikonik köprünün inşaatına bugün başlandı.

• Weimar’da Alman İşçi Partisi Kuruldu (1919): Daha sonra Nazi Partisi’ne dönüşecek partinin temelleri atıldı.

• Prag Baharı Başladı (1968): Çekoslovakya’da Alexander Dubček liderliğe gelerek dönemsel reformları başlattı.

• San Francisco Buharlı Gemi Faciası (1854): San Francisco açıklarında batan gemide yaklaşık 300 kişi yaşamını yitirdi.

• Richmond’un Yakılması (1781): Amerikan Bağımsızlık Savaşı’nda İngilizler tarafından Virginia’nın başkenti Richmond ateşe verildi.

5 Ocak’ta Doğan Ünlüler

• Konrad Adenauer (1876): Almanya’nın ilk Federal Şansölyesi, II. Dünya Savaşı sonrası Almanya’nın yeniden yapılanmasında rol oynadı.

• Zülfikar Ali Butto (1928): Pakistan’ın önemli devlet adamlarından; hem cumhurbaşkanı hem başbakan olarak görev yaptı.

• Juan Carlos I (1938): İspanya Kralı; ülkesini demokrasiye geçirirken önemli rol oynadı.

5 Ocak’ta Hayatını Kaybedenler

• Catherine de’ Medici (1589): Fransa’nın güçlü kraliçesi ve politik figürü.

• Edward the Confessor (1066): İngiltere Kralı; Norman İstilası öncesi dönemin önemli figürü.

• Pete Maravich (1988): Amerikalı basketbol yıldızı, NCAA tarihinin en skorer oyuncularından biri.

Toplumsal ve Dini Bağlamda Anma

Sarıkamış Şehitleri Anma: Türkiye’de her yıl 5 Ocak civarında Sarıkamış Harekâtı’nda hayatını kaybeden askerler anılıyor.
İzmir Adalet Sarayı Saldırısı (2017): 5 Ocak’ta gerçekleşen saldırıda, polis Fethi Sekin ve bir adliye çalışanı şehit oldu; kahramanlıkları hafızalarda yer etti.