9 Ekim tarihinde Türkiye ve dünya tarihinde önemli gelişmeler yaşandı. Anıtkabir’in temeli 1944’te bugün atılırken, Nazilli Basma Fabrikası 1937’de üretime başladı. İslam tarihinde ise büyük muhaddis İmam Tirmizî, 9 Ekim 892’de vefat etti. İşte 9 Ekim’de yaşanan önemli olaylar, doğanlar ve hayatını kaybedenler...

9 Ekim tarihinde ne oldu?

Tarihin farklı dönemlerinde 9 Ekim günü önemli siyasi, askerî, kültürel ve bilimsel gelişmelere sahne oldu.

Türkiye tarihinde 9 Ekim

9 Ekim 1937, Türkiye'nin sanayileşme tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu. Nazilli Basma Fabrikası, Atatürk'ün katıldığı törenle üretime başladı. Sümerbank bünyesinde kurulan fabrika, yalnızca üretim yapılan bir tesis değil; eğitim, kültür, spor ve sosyal imkânlarıyla dönemin önemli sanayi projelerinden biri olarak tasarlandı. Fabrikanın temeli 1935 yılında atılmıştı.

9 Ekim 1944 ise Türkiye açısından en önemli tarihlerden biri oldu. Anıtkabir'in inşaatı, Ankara'daki Rasattepe'de düzenlenen temel atma töreniyle başladı. Saat 10.00'da gerçekleştirilen törende dönemin Başbakanı Şükrü Saracoğlu temele ilk kazmayı vurdu. Anıtkabir'in yapımı daha sonra dört aşamada tamamlandı.

9 Ekim 1953'te ise Amerikalı yüzücü Florence Chadwick, Çanakkale Boğazı'nı Nara Burnu ile Eceabat arasındaki güzergâhta yüzerek dikkat çekti.

İslam tarihinde 9 Ekim

9 Ekim 892, İslam ilim tarihi açısından önemli bir tarihtir. Hadis âlimi Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ et-Tirmizî, 13 Receb 279 tarihinde, miladi olarak 9 Ekim 892'de vefat etti. Tirmizî, özellikle hadis ilminin en önemli kaynaklarından kabul edilen el-Câmiʿu’s-Sahîh adlı eseriyle tanınmaktadır. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Tirmizî, Tirmiz'e bağlı Buğ köyünde vefat etti; Tirmiz şehrinde öldüğü yönünde de görüş bulunmaktadır.

9 Ekim 1264'te ise Kastilya Krallığı, uzun süre Müslüman yönetiminde bulunan Jerez de la Frontera şehrini ele geçirdi. Bu gelişme, İber Yarımadası'ndaki Reconquista sürecinin önemli olaylarından biri olarak tarihe geçti.

Dünya tarihinde 9 Ekim'de yaşanan önemli olaylar

• 1446: Kore'de Hangul alfabesi yayımlandı.
• 1829: Friedrich Parrot ve beraberindeki ekip Ağrı Dağı'nın zirvesine ulaştı.
• 1854: Kırım Savaşı'nda Sivastopol kuşatması başladı.
• 1874: 22 ülkenin imzaladığı Bern Antlaşması ile Genel Posta Birliği kuruldu. Kuruluş daha sonra Evrensel Posta Birliği'ne dönüştü.
• 1888: Washington Anıtı resmen açıldı.
• 1914: I. Dünya Savaşı sırasında Anvers, Alman kuvvetlerinin kontrolüne geçti.
• 1936: Hoover Barajı'ndan Los Angeles'a elektrik gönderilmeye başlandı.
• 1962: Uganda, İngiltere'den bağımsızlığını ilan etti.
• 1967: Ernesto Che Guevara, Bolivya'da infaz edildi.
• 2004: Afganistan'da ilk doğrudan devlet başkanlığı seçimi yapıldı.
• 2006: Google, YouTube'u 1,65 milyar dolarlık anlaşmayla satın alacağını açıkladı.

9 Ekim'de kimler doğdu?

9 Ekim tarihinde dünyaya gelen önemli isimler arasında Türk ve dünya tarihinden çok sayıda kişi bulunuyor.

1862 – Fatma Aliye: Türk edebiyatının ilk kadın romancılarından Fatma Aliye Hanım doğdu.

1930 – Rahmi Koç: Türk iş insanı Rahmi Mustafa Koç doğdu.

1940 – John Lennon: The Beatles'ın kurucu üyelerinden İngiliz müzisyen John Lennon dünyaya geldi.

1946 – Tansu Çiller: Türkiye'nin eski başbakanlarından Tansu Çiller, 9 Ekim 1946'da İstanbul'da doğdu.

1958 – Kürşad Tüzmen: Türk siyasetçi ve bürokrat Kürşad Tüzmen doğdu.

1964 – Guillermo del Toro: Meksikalı yönetmen ve senarist Guillermo del Toro dünyaya geldi.

1966 – David Cameron: İngiltere'nin eski başbakanlarından David Cameron doğdu.

1968 – Murat Göğebakan: Türk Anadolu rock sanatçısı Murat Göğebakan doğdu.

1987 – Barış Arduç: Türk oyuncu Barış Arduç dünyaya geldi.

9 Ekim'de kimler öldü?

1876 – Mustafa Celâleddin Paşa: Leh asıllı Osmanlı paşası ve aydın Mustafa Celâleddin Paşa hayatını kaybetti.

1958 – XII. Pius: Katolik dünyasının önemli din adamlarından Papa XII. Pius vefat etti.

1967 – Che Guevara: Arjantin doğumlu devrimci Ernesto Che Guevara, Bolivya'da öldürüldü.

1974 – Oskar Schindler: II. Dünya Savaşı sırasında çok sayıda Yahudinin hayatını kurtarmasıyla tanınan Alman iş insanı Oskar Schindler hayatını kaybetti.

1978 – Jacques Brel: Belçikalı şarkıcı ve söz yazarı Jacques Brel vefat etti.

1982 – Anna Freud: Psikanalizin öncülerinden Sigmund Freud'un kızı Anna Freud hayatını kaybetti.

1989 – Yusuf Atılgan: Türk edebiyatının önemli romancılarından Yusuf Atılgan, 9 Ekim 1989'da İstanbul'da hayatını kaybetti. “Aylak Adam” ve “Anayurt Oteli” eserleriyle tanınan Atılgan, kalp krizi sonucu vefat etti.

2016 – Andrzej Wajda: Polonyalı ünlü sinema yönetmeni Andrzej Wajda hayatını kaybetti.

9 Ekim neden önemli?

9 Ekim, Türkiye tarihi açısından özellikle Anıtkabir'in temelinin atıldığı gün olması nedeniyle dikkat çekiyor. 1944'te başlayan inşaat, sonraki yıllarda tamamlanarak Atatürk'ün anıt mezarının ortaya çıkmasını sağladı. Kültür ve Turizm Bakanlığı kayıtlarına göre Anıtkabir'in inşaatı 9 Ekim 1944'te başladı ve dört aşamalı olarak gerçekleştirildi.

İslam tarihi bakımından ise İmam Tirmizî'nin vefat tarihi 9 Ekim'i özel kılan başlıca gelişmelerden biri olarak öne çıkıyor. Hadis ilmindeki önemli çalışmaları nedeniyle Tirmizî, İslam dünyasının en tanınmış hadis âlimleri arasında yer alıyor.

Kısacası 9 Ekim; Türkiye'de Anıtkabir'in temelinin atıldığı, Nazilli Basma Fabrikası'nın üretime başladığı; İslam tarihinde ise büyük hadis âlimi İmam Tirmizî'nin vefat ettiği önemli bir tarih olarak öne çıkıyor.