Tarihte Bugün: 9 Kasım'da Neler Oldu? Kimler Doğdu, Kimler Hayatını Kaybetti?
9 Kasım tarihinde tarihte neler yaşandı? Muhammed İkbal'in doğumu, Mostar Köprüsü'nün yıkılışı, Berlin Duvarı'nın açılması ve önemli isimlerin hayat hikâyeleri.
9 Kasım tarihinde dünya ve Türkiye tarihinde önemli gelişmeler yaşandı. Berlin Duvarı'nın yıkılmasından Montreux Boğazlar Sözleşmesi'nin yürürlüğe girmesine, Muhammed İkbal'in doğumundan Osmanlı eseri Mostar Köprüsü'nün yıkılmasına kadar tarihe geçen olayları, doğanları ve hayatını kaybedenleri derledik.
9 Kasım tarihinde tarihte neler yaşandı?
9 Kasım, dünya tarihinde siyasi değişimlerin, savaşların ve toplumsal dönüşümlerin yaşandığı önemli tarihlerden biri olarak öne çıkıyor. Türkiye tarihinde ise Millî Mücadele, boğazların yönetimi ve siyasi hayat açısından dikkat çeken gelişmeler bu tarihte kayıtlara geçti.
İşte 9 Kasım tarihinde yaşanan önemli olaylar, dünyaya gelen ve hayatını kaybeden tanınmış isimler...
9 Kasım'da Türkiye tarihinde yaşanan önemli olaylar
1920 – Batı Cephesi ikiye ayrıldı: Millî Mücadele döneminde Batı Cephesi, 9 Kasım 1920 tarihinde Kuzey ve Güney olmak üzere iki bölüme ayrıldı. Kuzey Cephesi'nin komutanlığına İsmet Bey (İnönü), Güney Cephesi'nin komutanlığına ise Refet Bey (Bele) getirildi. Bu karar, Kuvayımilliye birliklerinin düzenli orduya dönüştürülmesi sürecinde önemli bir aşama oldu.
1936 – Montreux Boğazlar Sözleşmesi yürürlüğe girdi: Türkiye'nin boğazlar üzerindeki egemenlik hakları bakımından büyük önem taşıyan Montreux Boğazlar Sözleşmesi, 9 Kasım 1936 tarihinde kesin olarak yürürlüğe girdi. Sözleşme, Türk Boğazları'nın geçiş rejimini düzenleyen temel uluslararası belgelerden biri oldu.
1989 – Turgut Özal Cumhurbaşkanı seçildi: 9 Kasım 1989 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Turgut Özal, Türkiye'nin 8. Cumhurbaşkanı seçildi. Özal, 12 Eylül 1980 sonrasındaki siyasi dönemin önemli isimlerinden biriydi.
2011 – Van'da 5,6 büyüklüğünde deprem: Van'da 9 Kasım 2011 tarihinde meydana gelen 5,6 büyüklüğündeki deprem, kentte büyük korkuya neden oldu. Deprem, 23 Ekim'de yaşanan büyük sarsıntının ardından bölgedeki vatandaşları yeniden etkiledi.
2022 – Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı kuruldu: 9 Kasım 2022 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı oluşturuldu.
9 Kasım'ın İslam ve Osmanlı tarihi açısından önemi
1877 – Muhammed İkbal dünyaya geldi
9 Kasım 1877 tarihinde dünyaya gelen Muhammed İkbal, modern dönem İslam düşüncesinin ve Güney Asya edebiyatının önemli isimlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Pakistan'ın düşünce ve kültür tarihinde özel bir yere sahip olan İkbal, şair, filozof ve siyaset düşünürü kimliğiyle tanındı. Urduca ve Farsça eserler kaleme alan İkbal, Müslüman toplumların yeniden güçlenmesi, özgürlük, şahsiyet ve düşünce hayatı üzerine önemli çalışmalar yaptı.
İslam dünyasında düşünceleriyle iz bırakan Muhammed İkbal, 21 Nisan 1938 tarihinde hayatını kaybetti.
1993 – Osmanlı eseri Mostar Köprüsü yıkıldı
Bosna Hersek'in Mostar şehrinde bulunan tarihi Mostar Köprüsü, 9 Kasım 1993 tarihinde Hırvat kuvvetlerinin bombardımanı sonucunda yıkılarak Neretva Nehri'ne düştü.
Osmanlı mimarisinin önemli eserlerinden biri olan köprü, Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle Mimar Sinan'ın öğrencilerinden Mimar Hayreddin tarafından inşa edildi. Yapımı 16. yüzyılda tamamlanan köprü, yüzyıllar boyunca Mostar'ın simgesi oldu.
UNESCO'nun desteklediği çalışmalarla yeniden inşa edilen köprü, 2004 yılında tekrar hizmete açıldı. Günümüzde Osmanlı mimarisinin ve kültürel mirasın önemli sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.
1953 – Suudi Arabistan Kralı Abdülaziz hayatını kaybetti
Suudi Arabistan Krallığı'nın kurucusu Kral Abdülaziz bin Abdurrahman Âl-i Suud, 9 Kasım 1953 tarihinde hayatını kaybetti. 1932 yılında Suudi Arabistan Krallığı'nın kuruluşunu ilan eden Abdülaziz, ülkenin siyasi tarihinde önemli bir rol oynadı.
9 Kasım'da kimler doğdu?
9 Kasım tarihinde dünyaya gelen önemli isimler arasında bilim insanları, sanatçılar, sporcular ve siyasetçiler bulunuyor.
1877 – Muhammed İkbal: İslam düşünürü, şair ve filozof.
1841 – Kral VII. Edward: Birleşik Krallık'ın eski hükümdarı.
1914 – Hedy Lamarr: Avusturya asıllı Amerikalı oyuncu ve mucit.
1918 – Spiro Agnew: ABD'nin eski başkan yardımcılarından.
1928 – Anne Sexton: Amerikalı şair.
1934 – Carl Sagan: Dünyaca tanınan Amerikalı gökbilimci ve bilim yazarı.
1934 – Ingvar Carlsson: İsveç'in eski başbakanlarından.
1970 – Chris Jericho: Profesyonel güreşçi ve müzisyen.
1974 – Alessandro Del Piero: İtalyan eski millî futbolcu.
1981 – Gökçe Bahadır: Türk oyuncu.
1987 – Şanışer: Türk rap sanatçısı.
1993 – Halil Akbunar: Türk futbolcu.
9 Kasım'da kimler hayatını kaybetti?
Tarih boyunca 9 Kasım günü yaşamını yitiren tanınmış isimler arasında devlet başkanları, sanatçılar, yazarlar ve siyasetçiler bulunuyor.
1918 – Guillaume Apollinaire: Fransız şair ve yazar.
1937 – Ramsay MacDonald: İngiltere'nin eski başbakanlarından.
1940 – Neville Chamberlain: İngiltere'nin eski başbakanlarından.
1953 – Kral Abdülaziz bin Abdurrahman: Suudi Arabistan'ın kurucusu ve ilk kralı.
1953 – Dylan Thomas: Galli şair ve yazar.
1962 – Dhondo Keshav Karve: Hint eğitimci ve sosyal reformcu.
1970 – Charles de Gaulle: Fransa'nın eski cumhurbaşkanı ve askerî lider.
1996 değil, 1996'da değil – Bu tarihle ilgili sık karıştırılan isimlerden Carl Sagan, 20 Aralık 1996'da hayatını kaybetmiştir.
2005 – K. R. Narayanan: Hindistan'ın eski cumhurbaşkanlarından.
2008 – Miriam Makeba: Güney Afrikalı şarkıcı ve insan hakları savunucusu.
2011 – Har Gobind Khorana: Nobel Kimya Ödülü sahibi bilim insanı.
2019 – John Gokongwei: Filipinli iş insanı.
2020 – Amadou Toumani Touré: Mali'nin eski cumhurbaşkanlarından.
9 Kasım'da dünyada yaşanan diğer önemli olaylar
1918: Almanya İmparatoru II. Wilhelm tahttan çekildi. Almanya'da cumhuriyet yönetimine geçiş süreci başladı.
1921: Benito Mussolini, İtalya'da Ulusal Faşist Parti'yi kurdu.
1938: Nazi Almanyası'nda Yahudilere yönelik Kristal Gece (Kristallnacht) saldırıları başladı. Sinagoglar, evler ve iş yerleri hedef alındı. Binlerce insan gözaltına alındı, çok sayıda kişi hayatını kaybetti.
1953: Kamboçya, Fransa'dan bağımsızlığını kazandı.
1985: Gary Kasparov, Anatoly Karpov'u yenerek dünya satranç şampiyonu oldu.
1989: Doğu Almanya yönetimi sınır geçişlerini serbest bıraktı. Binlerce insan Berlin Duvarı'nı aşarak Batı Berlin'e geçti. Bu gelişme, Soğuk Savaş'ın sona ermesine giden sürecin en önemli sembollerinden biri oldu.
2009: Berlin Duvarı'nın yıkılışının 20. yıl dönümü törenlerle anıldı.
Kaynak:Haber Merkezi (www.konyaimza.com)
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.