1 Ocak, sadece yeni yılın başlangıcı değil; tarih boyunca dünya ve Türkiye açısından pek çok önemli olaya, doğuma ve ölüme sahne oldu. Jülyen takviminin kabulünden Sudan’ın bağımsızlığına, Türkiye’nin ilk futbol federasyonundan bilimsel keşiflere kadar 1 Ocak’ta yaşanan önemli tarihsel dönüm noktalarını derledik.
1 Ocak’ta Bugün – Öne Çıkan Tarihi Olaylar
Takvim ve Kültürel Olaylar
Miladi takvime göre yılın ilk günü olarak kutlanır ve yılbaşıdır.
Tarihten Önemli Olaylar
M.Ö 45 – Jülyen takvimi ilk kez yürürlüğe girdi; 1 Ocak artık yılın başlangıcı oldu.
1515 – Fransa’da I. François tahta çıktı.
1801 – Cüce gezegen Ceres keşfedildi.
1923 – Türkiye’nin ilk futbol federasyonu “Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı” kuruldu.
1926 – Türkiye’de uluslararası takvim ve saat kullanılmaya başlandı (Gregoryen takviminin kabulu süreci).
1929 – Anadolu demiryolu hattı ile Haydarpaşa Limanı millileştirildi.
1956 – Sudan bağımsız bir cumhuriyet olduğunu ilan etti.
1958 – Avrupa Topluluğu kuruldu.
1959 – Küba Devrimi zaferle sonuçlandı; Batista yeni yılın ilk saatlerinde kaçtı.
1960 – Kamerun, BM yönetiminden bağımsızlığını kazandı.
1 Ocak’ta Doğan Önemli Kişiler
Tarih boyunca bu tarihte doğan pek çok kişi arasında öne çıkanlar (dünya çapında):
Ali el-Rıza (Ali al-Ridha) – 8. İmam, İslam’da önemli bir şahsiyet (766)
Huldrych Zwingli – Reformasyon lideri (1484)
Türkiye özelinde 1 Ocak’ta doğan isimler:
Gündüz Kılıç, Galatasaraylı ünlü futbolcu.
(Not: Türk doğum tarihi listeleri kapsamlıdır; sadece örnekler verilmiştir.)
1 Ocak’ta Yaşamını Yitirenler
Dünya tarihinden dikkat çekici kayıtlardan bazıları (örneklem):
Vefat eden ünlü isimler Wikipedia ve arşivlerde listelenmektedir.
(Not: Belirli isimlerin listesi kaynaklarda geniş şekilde yer alır.)
Türkiye ve İslam Tarihi Bağlamında 1 Ocak
Türkiye Tarihi
1923’te Türkiye’de futbolun örgütlenmesinin temeli atıldı
1926’dan itibaren Gregoryen takvim ile yeni yıl başlangıcı olarak resmi kabul süreci hız kazandı
İslam Tarihi
Her ne kadar İslam tarih takvimi Ay yılına göre hesaplandığı için 1 Ocak, doğrudan İslam tarihi olaylarıyla eşleştirilmez; ancak İslam kültüründe yılbaşı yerine hicri yılbaşı olan 1 Muharrem tarihi esas alınır. (Not: Kaynağında doğrudan 1 Ocak ile ilişkilendirilebilecek önemli İslami olaylar yaygın değildir.)
Bilgi Notu
1 Ocak tarihi aynı zamanda birçok ülkede özel kutlamalar ve ulusal günlere denk gelir; örneğin Sudan Bağımsızlık Günü gibi.
Gregoryen takviminin kabulü ile birlikte modern dünyada yılbaşı kutlamaları bugün yaygınlaşmıştır.