11 Eylül’de tarihte neler oldu?

Takvimler 11 Eylül’ü gösterdiğinde tarihin farklı dönemlerinde önemli siyasi, askerî ve toplumsal gelişmeler yaşandı. Türkiye tarihi açısından özellikle Millî Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluş sürecine ilişkin gelişmeler dikkat çekiyor.

11 Eylül 1919: Sivas Kongresi’nde önemli kararlar

Sivas Kongresi, 4-11 Eylül 1919 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Kongrede bütün vatanı kapsayan milli teşkilatlanmanın güçlendirilmesi amacıyla Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti oluşturuldu.

Kongrede ayrıca milli hareketin sözcülüğünü yapacak İrade-i Milliye gazetesinin çıkarılması kararlaştırıldı. Heyet-i Temsiliye’nin bütün vatanı temsil etmesi yönünde karar alınırken, milli egemenlik düşüncesinin güçlendirilmesi açısından önemli adımlar atıldı. Atatürk Araştırma Merkezi, Sivas Kongresi'nin çalışmalarının 4-11 Eylül tarihleri arasında sürdüğünü ve kongrenin 12 Eylül'de halka açık toplantıyla sona erdiğini belirtiyor.

11 Eylül 1922: Bursa işgalden kurtuldu

11 Eylül 1922, Bursa'nın Millî Mücadele tarihindeki en önemli günlerinden biri oldu. Türk kuvvetlerinin yürüttüğü harekât sonucunda Bursa ve çevresindeki Yunan işgali sona erdirildi.

Türk Tarih Kurumu kaynaklarında Bursa'nın 11 Eylül 1922'de işgalden kurtarıldığı belirtiliyor. Bursa'nın kurtuluşu, Büyük Taarruz'un ardından Türk ordusunun Batı Anadolu'daki ilerleyişinin önemli sonuçlarından biri oldu.

11 Eylül 1923: Halk Fırkası'nın kuruluşu

11 Eylül 1923, Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi tarihinde de önemli bir dönüm noktasıdır.

TBMM yayınlarında, Halk Fırkası'nın resmi kuruluş tarihinin 11 Eylül 1923 olduğu ve Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın genel başkanlığa seçildiği belirtiliyor. Partinin temelinde milli egemenlik, halkçılık ve Türkiye'nin çağdaşlaştırılması gibi hedefler bulunuyordu.

Devlet Arşivleri de Mustafa Kemal Atatürk'ün 11 Eylül 1923'te kurulan Cumhuriyet Halk Fırkası'nın genel başkanı olduğunu kaydediyor.

Osmanlı ve İslam dünyası açısından 11 Eylül

11 Eylül tarihi, Osmanlı tarihinin önemli askerî gelişmelerinden bazılarına da sahne oldu.

1526: Osmanlı ordusu Budin’e girdi

11 Eylül 1526'da Osmanlı ordusuna bağlı birlikler Budin'e girdi. Bu gelişme, Mohaç Zaferi'nin ardından Osmanlıların Macaristan üzerindeki hâkimiyetini güçlendiren önemli adımlardan biri oldu.

1855: Sivastopol Osmanlı ve müttefik kuvvetlerinin eline geçti

Kırım Savaşı sırasında Osmanlı Devleti, İngiltere, Fransa ve Sardinya-Piyemonte ile birlikte Rusya'ya karşı mücadele etti. 11 Eylül 1855'te Sivastopol'un düşmesi savaşın en önemli gelişmelerinden biri oldu.

Bu nedenle 11 Eylül, Osmanlı askerî tarihi bakımından da dikkat çekici tarihlerden biridir.

11 Eylül 2001: Dünya tarihini değiştiren saldırılar

11 Eylül denildiğinde dünya tarihinin en büyük kırılma noktalarından biri olan 11 Eylül 2001 saldırıları akla geliyor.

El Kaide mensubu 19 kişinin dört yolcu uçağını kaçırmasıyla gerçekleştirilen saldırılarda iki uçak New York'taki Dünya Ticaret Merkezi'nin ikiz kulelerine çarptı. Bir uçak Pentagon'a yönlendirildi, dördüncü uçak ise Pennsylvania'da düştü.

Saldırılarda 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti. Olayın ardından ABD'nin dış politikası, güvenlik politikaları ve Ortadoğu'daki gelişmeler uzun yıllar boyunca önemli ölçüde değişti.

11 Eylül’de doğan ünlü isimler

11 Eylül tarihinde sanat, edebiyat, spor ve müzik dünyasından birçok tanınmış isim dünyaya geldi.

• 1885 – D. H. Lawrence: İngiliz romancı ve şair.
• 1945 – Franz Beckenbauer: Alman futbolcu ve teknik direktör.
• 1957 – Brad Bird: Amerikalı yönetmen, animatör ve yapımcı.
• 1965 – Moby: Amerikalı müzisyen.
• 1968 – Slaven Bilić: Hırvat futbolcu ve teknik direktör.
• 1977 – Ludacris: Amerikalı rapçi ve oyuncu.
• 1979 – Éric Abidal: Fransız eski futbolcu.
• 1982 – Elvan Abeylegesse: Etiyopya asıllı Türk atlet.

11 Eylül doğumları arasında edebiyat dünyasının önemli isimlerinden D. H. Lawrence ile futbol tarihinin önde gelen isimlerinden Franz Beckenbauer özellikle öne çıkıyor.

11 Eylül’de kimler hayatını kaybetti?

Tarihte 11 Eylül tarihinde hayatını kaybeden tanınmış isimler arasında önemli devlet adamları, sanatçılar ve spor dünyasından kişiler bulunuyor.

• 1948 – Muhammed Ali Cinnah: Pakistan'ın kurucusu ve ülkenin ilk genel valisi.
• 1971 – Nikita Kruşçev: Sovyetler Birliği'nin eski lideri.
• 1973 – Salvador Allende: Şili Devlet Başkanı.
• 1987 – Peter Tosh: Jamaikalı müzisyen.
• 1994 – Jessica Tandy: İngiliz-Amerikalı oyuncu.
• 2000 – Ergun Köknar: Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, gazeteci.
• 2003 – Anna Lindh: İsveçli siyasetçi.
• 2003 – John Ritter: Amerikalı oyuncu.
• 2007 – Cem Gürdap: Türk sinema oyuncusu.
• 2016 – İshak Alaton: Türk iş insanı.

11 Eylül 1948'de hayatını kaybeden Muhammed Ali Cinnah, özellikle İslam dünyası ve Güney Asya tarihi açısından önemli bir isim olarak öne çıkıyor.

Türkiye açısından 11 Eylül’ün önemi

11 Eylül tarihi Türkiye açısından değerlendirildiğinde üç önemli başlık öne çıkıyor:

1919'da Sivas Kongresi'nin tamamlanması, Milli Mücadele'nin teşkilatlanmasında önemli bir aşamayı oluşturdu.

1922'de Bursa'nın işgalden kurtarılması, Büyük Taarruz'un ardından Türk ordusunun elde ettiği önemli başarılardan biri oldu.

1923'te Halk Fırkası'nın resmi olarak kurulması ise Cumhuriyet'in ilanından kısa süre önce Türkiye'nin siyasi yapılanmasında yeni bir dönemin başlangıcını oluşturdu.

11 Eylül neden tarihte önemli?

11 Eylül; Osmanlı tarihi, Millî Mücadele, Cumhuriyet'in kuruluş süreci ve dünya siyaseti açısından farklı dönemlerde önemli olayların yaşandığı bir tarih olarak dikkat çekiyor.

1526'da Budin'e giren Osmanlı ordusundan 1919'daki Sivas Kongresi'ne, 1922'de Bursa'nın kurtuluşundan 1923'te Halk Fırkası'nın kuruluşuna ve 2001'de dünyayı derinden etkileyen saldırılara kadar 11 Eylül, tarihin farklı dönemlerinde önemli gelişmelere sahne oldu.