14 Eylül'de Türkiye tarihinde neler oldu?
14 Eylül, Türkiye tarihi açısından özellikle Osmanlı ve Milli Mücadele dönemine ait önemli gelişmelerle öne çıkıyor.
1460: Fatih Sultan Mehmet Trabzon seferine başladı
14 Eylül 1460 tarihinde Osmanlı Padişahı Fatih Sultan Mehmet, Trabzon İmparatorluğu'na son vermek amacıyla Trabzon kuşatmasını başlattı. Sefer, Osmanlı'nın Karadeniz'deki hâkimiyetini güçlendiren gelişmelerin önemli aşamalarından biri oldu.
1829: Edirne Antlaşması imzalandı
14 Eylül 1829'da Osmanlı Devleti ile Rusya arasında Edirne Antlaşması imzalandı. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdiren antlaşma, Osmanlı-Rus ilişkileri ve Balkanlar açısından önemli sonuçlar doğurdu. Türk-İslam tarihi bakımından 14 Eylül'ün en önemli olaylarından biri olarak kabul ediliyor.
1921: Sakarya Zaferi'nin ardından seferberlik ilan edildi
Sakarya Meydan Muharebesi 13 Eylül 1921'de Türk ordusunun zaferiyle sonuçlandı. 14 Eylül 1921'de ise seferberlik ilan edildi ve askeri teşkilatlanmada yeni düzenlemelere gidildi. Aynı gün Ankara'da Sakarya Zaferi'nin coşkusu yaşandı.
Mustafa Kemal Paşa da 14 Eylül 1921'de yayımladığı millete beyannamede Sakarya'daki zaferi duyurdu.
1922: Bergama işgalden kurtarıldı
14 Eylül 1922 tarihinde Türk kuvvetleri Bergama'ya girerek ilçeyi Yunan işgalinden kurtardı. Bu gelişme, Milli Mücadele'nin Batı Anadolu'daki ilerleyişinin önemli aşamalarından biri oldu.
14 Eylül'de dünya tarihinde yaşanan önemli olaylar
14 Eylül yalnızca Türkiye açısından değil, dünya tarihi açısından da dikkat çekici olaylara sahne oldu.
- 1812: Napolyon Bonapart'ın orduları Moskova'ya girdi. Şehir büyük ölçüde boşaltılmış durumdaydı.
- 1867: Karl Marx'ın Das Kapital adlı eserinin ilk cildi yayımlandı.
- 1901: ABD Başkanı William McKinley, uğradığı suikast saldırısının ardından hayatını kaybetti. Yardımcısı Theodore Roosevelt başkan oldu.
- 1959: Sovyetler Birliği'nin Luna 2 aracı Ay'a ulaşan ilk insan yapımı cisim oldu.
- 1960: Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC, Bağdat'ta kuruldu.
- 1982: Monaco Prensesi ve eski Hollywood yıldızı Grace Kelly, geçirdiği trafik kazasının ardından hayatını kaybetti.
- 1994: ABD'de Major League Baseball sezonunun play-off ve World Series bölümleri, oyuncuların grevi nedeniyle iptal edildi.
14 Eylül'de İslam tarihinde neler oldu?
İslam tarihi açısından 14 Eylül tarihini değerlendirirken önemli bir ayrıntı bulunuyor. Hicri takvim ay yılı esaslı olduğu için 14 Eylül her yıl aynı hicri güne denk gelmez.
2026 yılında 14 Eylül, kullanılan takvim yöntemine göre 3 Rebîülevvel 1448 değil, Rebîülâhir 1448'in ilk günlerine denk geliyor. Takvim hesaplamalarında yöntem farklılıkları nedeniyle tarih bir gün değişebiliyor; örneğin bazı hesaplamalarda 14 Eylül 2026, 3 Rebîülâhir 1448, bazı takvimlerde ise 1 Rebîülâhir olarak gösteriliyor.
Bu nedenle 14 Eylül'ü doğrudan belirli bir İslami gün veya dini bayramla eşleştirmek doğru olmaz.
Bununla birlikte tarihsel olarak 14 Eylül, İslam medeniyeti açısından da önemli bir olaya ev sahipliği yapmıştır.
786: Abbasi halifeliğinde önemli değişim
Miladi 786 yılında 14 Eylül'de Abbasi Halifesi Mehdi'nin oğlu Hadi hayatını kaybetti. Hadi'nin ölümünün ardından kardeşi Harun Reşid Abbasi halifesi oldu. Aynı dönemde Harun Reşid'in oğlu Me'mun'un doğumu da 14 Eylül tarihiyle ilişkilendirilmektedir.
Bu gelişme, İslam tarihinin en önemli siyasi dönemlerinden biri olan Abbasi dönemi açısından dikkat çekici bir tarihtir.
14 Eylül'de kimler doğdu?
14 Eylül tarihinde dünyaya gelen tanınmış isimler arasında farklı alanlardan sanatçı, siyasetçi ve sporcular bulunuyor.
Dünyadan
- Alexander von Humboldt (1769): Alman doğa bilimci ve coğrafyacı.
- Amy Winehouse (1983): İngiliz şarkıcı ve söz yazarı.
- Nas (1973): Amerikalı rap sanatçısı.
- Andrew Lincoln (1973): İngiliz oyuncu.
- Walter Koenig (1936): Amerikalı oyuncu.
- Papa XIV. Leo (1955): 2025'ten bu yana Katolik Kilisesi'nin papası.
Türkiye'den
14 Eylül doğumlular arasında İclal Aydın (1971) ve oyuncu Burak Yamantürk (1983) gibi Türk sanat dünyasından isimler de bulunuyor.
14 Eylül'de kimler hayatını kaybetti?
14 Eylül, dünya tarihinde önemli isimlerin hayatını kaybettiği tarihlerden biri olarak da öne çıkıyor.
- 1901 – William McKinley: ABD'nin 25. Başkanı, uğradığı suikast sonucu aldığı yaraların ardından hayatını kaybetti.
- 1927 – Isadora Duncan: Modern dansın öncülerinden Amerikalı dansçı, Fransa'da geçirdiği trajik kazada hayatını kaybetti.
- 1982 – Grace Kelly: Monaco Prensesi ve ünlü Hollywood oyuncusu, geçirdiği trafik kazasının ardından 52 yaşında hayatını kaybetti.
- 2009 – Patrick Swayze: Dirty Dancing ve Ghost filmleriyle tanınan Amerikalı oyuncu 57 yaşında hayatını kaybetti.
14 Eylül'ün dikkat çeken tarihi özeti
14 Eylül, Türkiye açısından Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon seferi, Edirne Antlaşması ve Milli Mücadele dönemindeki gelişmelerle dikkat çekiyor. Dünya tarihinde ise Napolyon'un Moskova'ya girişi, OPEC'in kuruluşu, Ay'a ulaşan Luna 2 ve önemli siyasi-sanat dünyası isimlerinin yaşamındaki dönüm noktaları bu tarihin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.
İslam tarihi bakımından ise 786 yılında Abbasi Halifesi Hadi'nin ölümü ve Harun Reşid'in halife olması, 14 Eylül tarihinin önemli olayları arasında bulunuyor.