19 Ağustos'ta tarihte bugün neler oldu?
Takvimler 19 Ağustos'u gösterdiğinde tarihin farklı dönemlerinden önemli olaylar öne çıkıyor. Türkiye tarihi, Osmanlı tarihi, İslam dünyası ve dünya tarihinde siyasi, askerî, kültürel ve bilimsel açıdan dikkat çeken gelişmeler yaşandı.
19 Ağustos 1630: Evliya Çelebi'nin hayatında önemli gün
Türk kültür ve seyahat tarihinin en önemli isimlerinden Evliya Çelebi, 19 Ağustos 1630'da gördüğü rüyanın ardından İstanbul'u gezip tanımaya ve gördüklerini yazmaya yöneldi. Türk Tarih Kurumu, Evliya Çelebi'nin bu rüyayı 1040 Muharreminde, yani 19 Ağustos 1630'da gördüğünü belirtiyor. Evliya Çelebi'nin asıl ilk seyahati ise daha sonraki yıllarda Bursa'ya yaptığı yolculuk oldu.
19 Ağustos 1655: Osmanlı'da önemli görev değişikliği
19 Ağustos 1655 tarihinde Süleyman Paşa, Osmanlı Devleti'nde sadrazamlığa getirildi. TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Süleyman Paşa'nın sadrazamlığı yaklaşık altı ay sürdü ve döneminde Celâlî hareketleri, Girit ve Kırım meseleleri ile mali sıkıntılar önemli gündem maddeleri arasında yer aldı.
19 Ağustos 1691: Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa şehit oldu
19 Ağustos 1691, Osmanlı tarihi ve İslam dünyası açısından dikkat çeken tarihlerden biri oldu. Osmanlı Sadrazamı Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa, Salankamen Muharebesi sırasında şehit düştü.
TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre Osmanlı ordusu ile Avusturya kuvvetleri arasındaki savaş 19 Ağustos 1691'de başladı. Ordusunu cesaretlendirmek amacıyla ön saflara çıkan Mustafa Paşa, savaş sırasında kurşun isabet etmesi sonucu şehit oldu. Onun ölümü Osmanlı ordusunun dağılmasına ve geri çekilmesine yol açtı.
Salankamen Muharebesi, 19 Ağustos 1691 tarihiyle Osmanlı askerî tarihinde önemli bir yere sahip bulunuyor. TDV İslâm Ansiklopedisi de sancak-ı şerifin bu savaş sırasında düşman saldırısına maruz kaldığını aktarıyor.
19 Ağustos 1895: Yeni Asır'ın ilk sayısı yayımlandı
Türk basın tarihi açısından da 19 Ağustos önemli bir gün. Yeni Asır, 19 Ağustos 1895'te Selanik'te Asır adıyla yayın hayatına başladı. Gazete daha sonra 22 Temmuz 1908'de Yeni Asır adını aldı.
19 Ağustos 1966: Varto depremi
19 Ağustos 1966'da Muş'un Varto ilçesinde büyük bir deprem meydana geldi. 6,9 büyüklüğündeki depremde 2 bin 394 kişi hayatını kaybetti, 1.489 kişi yaralandı. Deprem, Varto ve çevresinde büyük yıkıma neden oldu.
19 Ağustos 2019: Üç büyükşehir belediyesine kayyım görevlendirmesi
19 Ağustos 2019'da Diyarbakır, Mardin ve Van Büyükşehir Belediye Başkanları İçişleri Bakanlığı tarafından görevlerinden uzaklaştırıldı ve belediyelere başkan vekilleri görevlendirildi. Bakanlığın açıklamasında kararların başkanlar hakkında yürütülen terör soruşturmalarıyla bağlantılı olduğu belirtildi.
19 Ağustos'ta dünyada yaşanan önemli olaylar
19 Ağustos tarihi yalnızca Türkiye ve Osmanlı tarihi açısından değil, dünya tarihi açısından da birçok önemli gelişmeye sahne oldu.
- 1787: Osmanlı-Rus Savaşı ilan edildi.
- 1821: Mora İsyanı sırasında Navarin'de büyük bir katliam yaşandı.
- 1878: Saraybosna, Avusturya-Macaristan tarafından işgal edildi.
- 1919: Afganistan, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı.
- 1934: Almanya'daki referandum sonucunda Adolf Hitler, cumhurbaşkanlığı görevini de üstlendi.
- 1960: Sovyetler Birliği, Sputnik-5 ile uzaya iki köpek ve çeşitli canlıları gönderdi.
- 1991: Sovyetler Birliği'nde Mihail Gorbaçov'a karşı darbe girişimi başladı.
19 Ağustos'ta kimler doğdu?
19 Ağustos, sanat, bilim, siyaset ve kültür dünyasından çok sayıda tanınmış ismin doğum günü.
19 Ağustos'ta doğan önemli isimler:
- Orville Wright (1871): Havacılık öncüsü.
- Coco Chanel (1883): Fransız moda tasarımcısı.
- Ogden Nash (1902): Amerikalı şair ve yazar.
- Gene Roddenberry (1921): Star Trek dizisinin yaratıcısı.
- Frank McCourt (1930): İrlandalı-Amerikalı yazar.
- Bill Clinton (1946): ABD'nin 42. başkanı.
- Jonathan Frakes (1952): Amerikalı oyuncu ve yönetmen.
- John Stamos (1963): Amerikalı oyuncu.
- Kyra Sedgwick (1965): Amerikalı oyuncu.
- Matthew Perry (1969): Friends dizisiyle tanınan oyuncu.
19 Ağustos'ta kimler öldü?
19 Ağustos aynı zamanda önemli isimlerin vefat ettiği tarihler arasında bulunuyor.
- Augustus (MS 14): Roma İmparatoru.
- İmamü'l-Haremeyn el-Cüveynî (1085): Önemli İslam âlimi ve kelamcı.
- Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa (1691): Osmanlı sadrazamı; Salankamen Savaşı'nda şehit oldu.
- James Watt (1819): Buhar makinesinin geliştirilmesinde önemli rol oynayan İskoç mucit.
- Tevfik Fikret (1915): Türk şair ve eğitimci.
- Sergei Diaghilev (1929): Rus bale yöneticisi ve sanat insanı.
- Federico García Lorca (1936): İspanyol şair ve oyun yazarı.
- Tony Scott (2012): İngiliz film yönetmeni.
İslam tarihi açısından 19 Ağustos
19 Ağustos, İslam tarihi bakımından özellikle Osmanlı dönemindeki gelişmeler nedeniyle dikkat çekiyor. 1691 yılında Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa'nın Salankamen Savaşı'nda şehit olması, bu tarihin Osmanlı ve İslam medeniyeti tarihi açısından en önemli hadiselerinden biri olarak öne çıkıyor.
Ayrıca 19 Ağustos 1562'de İran'ın Kazvin şehrinde önemli hattat Mâlik-i Deylemî vefat etti. TDV İslâm Ansiklopedisi, Mâlik-i Deylemî'nin hat sanatının yanı sıra şiir ve musikiyle de ilgilendiğini ve Nakşibendî tarikatına intisap ettiğini aktarıyor.
19 Ağustos'un dikkat çeken tarihi
Böylece 19 Ağustos, Evliya Çelebi'nin seyahat ve yazı hayatına yön veren önemli bir dönüm noktasından Köprülüzâde Fâzıl Mustafa Paşa'nın şehadetine, Türk basın tarihindeki Yeni Asır'ın kuruluşundan Varto Depremi'ne kadar çok farklı olaylarla tarihte iz bırakan bir gün olarak öne çıkıyor.
19 Ağustos tarihte bugün başlığı altında yer alan bu gelişmeler, Türkiye'nin siyasi, kültürel ve sosyal geçmişinin yanı sıra Osmanlı ve İslam tarihinin de farklı dönemlerine ışık tutuyor.