5 Ekim tarihte bugün: Türkiye tarihinde yaşananlar
1922 – Mustafa Kemal Atatürk Ankara hemşehriliğini kabul etti
5 Ekim 1922, Ankara açısından özel günlerden biri oldu. Ankara halkının Mustafa Kemal Paşa'ya hemşehrilik teklifinde bulunmasının ardından Atatürk bu teklifi kabul etti. Ankara'nın Milli Mücadele'deki rolünü vurgulayan Atatürk, 5 Ekim'de Ankara halkına teşekkür mesajı gönderdi.
1553 – Şehzade Mustafa Konya Ereğlisi yakınlarına geldi
Osmanlı tarihinin en tartışmalı olaylarından biri olan Şehzade Mustafa'nın öldürülmesi öncesinde Kanûnî Sultan Süleyman'ın ordusu 5 Ekim 1553'te Konya Ereğlisi yakınındaki Aktepe (Aköyük) mevkiinde konakladı. Şehzade Mustafa da aynı gün bölgeye geldi.
Şehzade Mustafa'nın öldürülmesi ise ertesi gün, 6 Ekim 1553 tarihinde gerçekleşti. Bu nedenle 5 Ekim, olayın hemen öncesindeki kritik gün olarak Osmanlı tarihinde önemli bir yere sahip.
1926 – İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başladı
5 Ekim 1926'da İstanbul Boğazı'nda trenler için vapur seferleri başlatıldı.
1931 – Türkiye-Yunanistan ilişkilerinde önemli gelişme
Başbakan İsmet İnönü ve Dışişleri Bakanı Tevfik Rüştü Aras'ın Yunanistan ziyareti sırasında, 1930 tarihli Türk-Yunan Dostluk Antlaşması ile ilgili belgelerin karşılıklı olarak teati edildiği tören 5 Ekim 1931'de Atina'da gerçekleştirildi.
5 Ekim dünya tarihinde yaşanan önemli olaylar
869: İstanbul'da toplanan IV. Konsil'de alınan kararlar, Doğu ve Batı kiliseleri arasındaki ayrışmanın derinleşmesine neden oldu.
1502: Kristof Kolomb, Amerika kıtasına yaptığı dördüncü sefer sırasında bugünkü Kosta Rika kıyılarına ulaştı.
1930: İngiltere'nin R101 hava gemisi Fransa'da düştü. Kazada 48 kişi hayatını kaybetti.
1944: Fransa'da kadınlara seçme hakkı tanındı.
1948: Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta meydana gelen büyük depremde çok sayıda insan hayatını kaybetti.
1952: Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin 19. Kongresi başladı.
Bu olaylar arasında özellikle R101 zeplin kazası ve Fransa'da kadınlara seçme hakkının verilmesi 5 Ekim tarihinin dünya tarihi açısından öne çıkan gelişmeleri arasında bulunuyor.
5 Ekim'de kimler doğdu?
1274 – Zehebî: İslam tarihinin önemli hadis âlimlerinden, tarihçi ve biyografi yazarlarından Şemseddin Zehebî, 5 Ekim 1274'te doğdu. Zehebî özellikle hadis, tarih ve râvi biyografileri alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor.
1713 – Denis Diderot: Fransız filozof, yazar ve Ansiklopedi hareketinin önemli isimlerinden Diderot doğdu.
1781 – Bernhard Bolzano: Çek filozof ve matematikçi Bolzano dünyaya geldi.
1829 – Chester A. Arthur: ABD'nin 21. Başkanı Chester A. Arthur doğdu.
1864 – Louis Jean Lumière: Sinema tarihinin öncü isimlerinden Lumière doğdu.
1879 – Francis Peyton Rous: Kanser araştırmalarıyla Nobel Ödülü kazanan Amerikalı virolog dünyaya geldi.
1882 – Robert H. Goddard: Sıvı yakıtlı roket çalışmalarının öncülerinden Amerikalı fizikçi Robert Goddard doğdu.
5 Ekim'de kimler hayatını kaybetti?
1225 – Nâsır li-Dînillâh: Abbâsî halifelerinden Nâsır hayatını kaybetti.
1285 – III. Philippe: Fransa Kralı III. Philippe öldü.
1522 – Hayır Bey: Osmanlı'nın Mısır valilerinden Hayır Bey hayatını kaybetti.
1880 – Jacques Offenbach: Fransız besteci ve operet sanatının önemli temsilcilerinden Jacques Offenbach öldü.
1978 – Fehmi Ege: Türk tango müziğinin önemli bestecilerinden Hasan Fehmi Ege hayatını kaybetti.
2004 – Maurice Wilkins: DNA'nın yapısının keşfindeki çalışmalarıyla 1962 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazanan bilim insanlarından Maurice Wilkins öldü.
2011 – Steve Jobs: Apple'ın kurucularından teknoloji dünyasının önemli isimlerinden Steve Jobs, 5 Ekim 2011'de hayatını kaybetti.
2015 – Tomris İncer: Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu Tomris İncer yaşamını yitirdi.
5 Ekim'in İslam tarihi açısından önemi
5 Ekim, İslam tarihi açısından özellikle Zehebî'nin doğum tarihi olmasıyla dikkat çekiyor. 1274 yılında doğan Zehebî; hadis, tarih ve İslam âlimlerinin biyografileri konusunda önemli eserler verdi.
Ayrıca Endülüslü hekim, edip, şair ve mutasavvıf Cilyânî'nin 5 Ekim 1136'da Gırnata bölgesinde doğduğu kaydediliyor.
5 Ekim 1225'te ise Abbâsî Halifesi Nâsır li-Dînillâh hayatını kaybetti. Böylece tarih, İslam dünyasının hem ilim hem de siyasi tarihindeki önemli isimlerle bağlantılı bir gün olarak öne çıkıyor.
5 Ekim'den kısa notlar
- Türkiye tarihi: Atatürk'ün Ankara hemşehriliğini kabul etmesi.
- Osmanlı tarihi: Şehzade Mustafa'nın ölümünden bir gün önce Konya Ereğlisi yakınlarında bulunması.
- İslam tarihi: Büyük hadis âlimi ve tarihçi Zehebî'nin doğumu.
- Bilim: Robert Goddard ve Nobel ödüllü Maurice Wilkins.
- Teknoloji: Apple kurucusu Steve Jobs'un vefatı.
- Sanat: Jacques Offenbach ve Fehmi Ege gibi önemli bestecilerin hayatları.
5 Ekim, böylece Türkiye, Osmanlı, İslam dünyası, bilim, sanat ve teknoloji tarihinden önemli isim ve olayları aynı tarihte buluşturan bir gün olarak dikkat çekiyor.