Tarihte bugün, 26 Ekim tarihinde yaşanan önemli olaylar, dünyada ve Türkiye’de siyasi, toplumsal, kültürel ve sportif gelişmelerle hatırlanıyor. 1461’de Trabzon’un Osmanlı topraklarına katılması, 1923’te Türkiye Millî Futbol Takımı’nın ilk karşılaşmasını oynaması ve 1933’te kadınlara köy yönetimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanınması, bu tarihin öne çıkan dönüm noktaları arasında yer alıyor.
Her yıl 26 Ekim’de anılan tarihî olaylar arasında Türkiye’nin siyasi geçmişinden dünya tarihine, bilimden edebiyata kadar pek çok farklı başlık bulunuyor.
26 Ekim’de tarihe geçen önemli olaylar
1461 – Trabzon’un Osmanlı hâkimiyetine girmesi
Trabzon’un Osmanlı hâkimiyetine geçişi, Fatih Sultan Mehmet’in Karadeniz’in doğusundaki siyasi birliği güçlendirme hedefinin önemli bir parçasıydı. Ancak tarih konusunda bir ayrıntı önemli: 26 Ekim tarihi bazı takvimlerde yer alsa da Trabzon’un fethi için resmî kaynaklarda 15 Ağustos 1461 tarihi kabul ediliyor.
1923 – Türkiye Millî Futbol Takımı ilk maçına çıktı
Türkiye Millî Futbol Takımı, 26 Ekim 1923’te İstanbul Taksim Stadı’nda Romanya ile karşılaştı. Cumhuriyet’in ilanından üç gün önce oynanan mücadele 2-2 beraberlikle sona erdi. Bu karşılaşma, Türk futbolunun uluslararası tarihindeki önemli başlangıçlardan biri oldu.
1933 – Kadınlara köy yönetimlerinde seçme ve seçilme hakkı verildi
26 Ekim 1933’te yapılan yasal düzenlemeyle kadınlar, köy ihtiyar meclisi ve muhtarlık seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı kazandı. Bu gelişme, Türkiye’de kadınların siyasi hayata katılımının genişlemesi açısından önemli bir adımdı.
1933 – Cumhuriyet’in 10. yılı için genel af düzenlemesi kabul edildi
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhuriyet’in 10. yılı dolayısıyla 26 Ekim 1933’te genel af kanununu kabul etti. Düzenleme, Cumhuriyet’in ilk on yılına ilişkin kutlamaların yapıldığı dönemin önemli gelişmeleri arasında yer aldı.
1961 – Cemal Gürsel Cumhurbaşkanı seçildi
Türkiye’nin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olan 1961’de, Cemal Gürsel Cumhurbaşkanlığı görevine seçildi. Bu gelişme, 27 Mayıs 1960 müdahalesinin ardından şekillenen yeni siyasi dönemin önemli olaylarından biri olarak kayıtlara geçti.
1994 – İsrail ile Ürdün arasında barış antlaşması imzalandı
26 Ekim 1994’te İsrail ile Ürdün arasında barış antlaşması imzalandı. Anlaşma, iki ülke arasındaki resmî savaş durumuna son verilmesi ve diplomatik ilişkilerin geliştirilmesi bakımından Orta Doğu tarihinin önemli gelişmelerinden biri oldu.
26 Ekim’de Türkiye ve İslam tarihi açısından öne çıkanlar
1730: Osmanlı’da Patrona Halil İsyanı’yla bağlantılı Patrona Halil ve bazı arkadaşları idam edildi.
1924: Kâzım Karabekir Paşa, Birinci Ordu Müfettişliği görevinden ayrılarak milletvekilliği çalışmalarına yöneldi.
1933: Kadınların köy muhtarlığı ve ihtiyar meclisi seçimlerine katılabilmesinin önü açıldı.
2001: İslam âlimi ve yazar Hüseyin Hilmi Işık hayatını kaybetti.
İslam tarihi açısından 26 Ekim gününe özel, bütün kaynaklarda ortak biçimde doğrulanmış büyük bir dinî olay listesi bulunmuyor. Bu nedenle tarihî açıdan kesinliği olmayan dinî olayları listeye eklememek gerekiyor.
26 Ekim’de doğanlar
Bu tarihte doğan tanınmış isimlerden bazıları:
Hillary Clinton (1947): ABD’li siyasetçi, eski dışişleri bakanı ve eski first lady.
François Mitterrand (1916): Fransa’nın eski cumhurbaşkanı.
Mohammad Reza Pehlevi (1919): İran’ın son şahı.
Seth MacFarlane (1973): Amerikalı senarist, animatör ve oyuncu.
Ahmet Selçuk İlkan (1955): Türk şair, söz yazarı ve yorumcu.
Bülent Eken (1923): Türk futbolcu ve teknik direktör.
26 Ekim’de hayatını kaybedenler
Behzat Butak (1963): Türk tiyatrosunun öncü sanatçılarından.
Ali Canip Yöntem (1967): Şair, yazar ve edebiyat tarihçisi.
İgor Sikorsky (1972): Havacılık ve helikopter teknolojisinin öncü mühendislerinden.
Siyami Ersek (1993): Türk kalp cerrahisi alanının önemli isimlerinden.
Hüseyin Hilmi Işık (2001): İslam âlimi ve yazar.
Fahrettin Aslan (2005): Maksim Gazinosu’nun sahibi, eğlence dünyasının tanınmış işletmecisi.
Nail Güreli (2016): Gazeteci ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti eski başkanı.
Nikos Kazancakis (1957): Yunan yazar; Zorba romanıyla tanınır.
Dünya tarihinde 26 Ekim’de yaşanan diğer önemli olaylar
740: Konstantinopolis’te büyük can kayıplarına yol açan bir deprem meydana geldi.
1825: ABD’de Erie Kanalı açılarak Hudson Nehri ile Erie Gölü arasında bağlantı kuruldu.
1863: Uluslararası Kızıl Haç hareketinin kuruluş sürecinde önemli bir toplantı gerçekleştirildi.
1951: Winston Churchill, Birleşik Krallık başbakanlığına ikinci kez döndü.
1958: Pan American World Airways, Boeing 707 ile New York–Paris arasında ilk ticari jet seferini gerçekleştirdi.
1994: İsrail ile Ürdün barış antlaşması imzaladı.