3 Kasım, dünya ve Türkiye tarihinde siyasi gelişmelerden savaşlara, önemli keşiflerden kültür ve sanat olaylarına kadar pek çok gelişmeye sahne oldu. Osmanlı tarihinde Tanzimat dönemini başlatan Gülhane Hatt-ı Hümayunu'nun ilanı, Musul'un İngilizler tarafından işgali ve Türkiye'nin yakın tarihine damga vuran Susurluk kazası, bu tarihin öne çıkan olayları arasında yer alıyor.
İşte 3 Kasım tarihinde yaşanan önemli olaylar, doğanlar ve hayatını kaybedenler...
3 Kasım tarihinde tarihte yaşanan önemli olaylar
1839 – Tanzimat Fermanı ilan edildi.
Osmanlı Padişahı Sultan Abdülmecid döneminde, Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Paşa tarafından Gülhane Parkı'nda okunan Gülhane Hatt-ı Hümayunu ile Tanzimat dönemi başladı. Ferman, Osmanlı Devleti'nde hukuk, yönetim ve toplumsal yaşam alanlarında önemli yeniliklerin başlangıcı kabul edildi.
1914 – Çanakkale Boğazı ilk kez bombalandı.
Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz ve Fransız savaş gemileri, Çanakkale Boğazı'nın girişindeki Osmanlı savunma mevzilerini bombaladı. Bu saldırı, Çanakkale Deniz Savaşları'nın başlangıcındaki önemli gelişmelerden biri oldu.
1918 – Musul İngilizler tarafından işgal edildi.
Mondros Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra İngiliz kuvvetleri 3 Kasım 1918'de Musul'u işgal etti. Bu gelişme, Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki önemli toprak kayıplarından biri olarak tarihe geçti.
1936 – Çubuk Barajı hizmete açıldı.
Ankara'nın su ihtiyacını karşılamak ve taşkınları önlemek amacıyla inşa edilen Çubuk Barajı, 3 Kasım 1936'da Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk ve Başbakan İsmet İnönü'nün katılımıyla açıldı. Türkiye'nin ilk betonarme barajı olarak tarihte yerini aldı.
1957 – Laika uzaya gönderildi.
Sovyetler Birliği, Sputnik 2 uydusunu uzaya fırlattı. Uyduyla birlikte uzaya gönderilen Laika isimli köpek, Dünya yörüngesine çıkan ilk canlı olarak tarihe geçti.
1983 – Atatürk Barajı'nın temeli atıldı.
Güneydoğu Anadolu Projesi'nin (GAP) en önemli yatırımlarından biri olan Atatürk Barajı'nın temeli 3 Kasım 1983'te atıldı. Proje, Türkiye'nin enerji üretimi ve tarımsal sulama kapasitesi açısından büyük önem taşıdı.
1996 – Susurluk kazası yaşandı.
Balıkesir'in Susurluk ilçesi yakınlarında meydana gelen trafik kazasında Abdullah Çatlı, İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Hüseyin Kocadağ ve Gonca Us hayatını kaybetti. DYP Şanlıurfa Milletvekili Sedat Bucak ise yaralandı. Kaza, Türkiye'de devlet, siyaset ve mafya ilişkileri tartışmalarının gündeme gelmesine neden oldu.
2002 – Türkiye'de genel seçimler yapıldı.
3 Kasım 2002'de gerçekleştirilen genel seçimlerde Adalet ve Kalkınma Partisi yüzde 34,3 oy alarak 363 milletvekili çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi ise 178 milletvekiliyle Mecliste yer aldı. Seçim, Türkiye siyasetinde yeni bir dönemin başlangıcı oldu.
2020 – Ayda Gezgin enkazdan 91 saat sonra kurtarıldı.
İzmir'de 30 Ekim 2020'de meydana gelen depremin ardından Rıza Bey Apartmanı'nın enkazında arama kurtarma çalışmaları devam ederken 4 yaşındaki Ayda Gezgin, 91 saat sonra sağ olarak çıkarıldı.
3 Kasım İslam tarihinde neler oldu?
644 – Hz. Ömer şehit edildi.
İslam tarihinin en önemli isimlerinden, İslam'ın ikinci halifesi Hz. Ömer bin Hattab, Medine'de sabah namazı sırasında Ebu Lü'lü tarafından hançerlenmesinin ardından hayatını kaybetti.
Hz. Ömer, halifeliği döneminde İslam devletinin sınırlarının genişlemesinde, devlet yönetiminin kurumsallaşmasında ve adalet sisteminin gelişmesinde önemli rol oynadı.
İslam tarihi kaynaklarında vefat yılı 23 hicrî olarak kaydedilir. Bazı tarih hesaplamalarında 26 Zilhicce 23 / 3 Kasım 644 tarihi karşılık gösterilmektedir.
3 Kasım'da kimler doğdu?
Tarihte 3 Kasım tarihinde doğan önemli isimler
1604 – Genç Osman (II. Osman): Osmanlı Devleti'nin 16. padişahı İstanbul'da dünyaya geldi. 1618-1622 yılları arasında tahtta kaldı.
1801 – Vincenzo Bellini: İtalyan opera bestecisi, Sicilya'nın Katanya şehrinde doğdu.
1901 – André Malraux: Fransız yazar ve siyasetçi Paris'te dünyaya geldi.
1933 – Amartya Sen: Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Hint ekonomist doğdu.
1949 – Anna Wintour: Dünyaca tanınan moda editörü doğdu.
1957 – Dolph Lundgren: İsveçli oyuncu dünyaya geldi.
3 Kasım'da kimler hayatını kaybetti?
1676 – Köprülüzade Fazıl Ahmed Paşa: Osmanlı Devleti'nin önemli sadrazamlarından Köprülü Fazıl Ahmed Paşa hayatını kaybetti. 1661-1676 yılları arasında sadrazamlık yaptı.
1926 – Annie Oakley: Amerikalı ünlü nişancı hayatını kaybetti.
1954 – Henri Matisse: Modern sanatın önemli temsilcilerinden Fransız ressam Nice kentinde hayatını kaybetti.
1969 – Zeki Rıza Sporel: Fenerbahçe ve A Millî Takım'ın unutulmaz futbolcularından Zeki Rıza Sporel vefat etti.
3 Kasım tarihinin dünya tarihindeki diğer önemli olayları
1493: Kristof Kolomb, ikinci Amerika seyahati sırasında Karayip Adaları'na ulaştı.
1868: Ulysses S. Grant, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.
1903: Panama, Kolombiya'dan ayrılarak bağımsızlığını ilan etti.
1978: Dominika, İngiltere'den bağımsızlığını kazandı.
1991: İsrail ve Filistin temsilcileri arasında Madrid'de ilk yüz yüze görüşmeler başladı.