8 Kasım tarihinde dünya ve Türkiye tarihinde önemli gelişmeler yaşandı. Tarihî savaşlardan siyasi değişimlere, bilim ve sanat dünyasındaki gelişmelerden önemli isimlerin doğum ve ölüm yıl dönümlerine kadar 8 Kasım'da yaşananları derledik. İşte Türkiye ve İslam tarihi açısından da dikkat çeken 8 Kasım olayları...
8 Kasım tarihinde yaşanan önemli olaylar
1520: İsveç'in başkenti Stockholm'de, Danimarka Kralı II. Christian'ın emriyle Stockholm Katliamı gerçekleştirildi.
1708: İstanbul Üsküdar'da Valide-i Cedid Camii'nin temeli atıldı.
1793: Paris'teki dünyaca ünlü Louvre Müzesi, müze olarak halka açıldı.
1829: Uzun Mehmet, Zonguldak'ın Ereğli ilçesine bağlı Kestaneci köyünde taş kömürünü buldu. Bu gelişme, Türkiye madencilik tarihinin önemli dönüm noktalarından biri oldu.
1864: Abraham Lincoln, ABD başkanlık seçimlerini kazanarak yeniden başkan seçildi.
1887: Alman mucit Emile Berliner, gramofonun patentini aldı.
1895: Alman fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen, X ışınlarını keşfetti. Bu keşif, tıp dünyasında yeni bir dönemin kapısını açtı.
1912: Selanik, Balkan Savaşları sırasında Yunan kuvvetlerinin kontrolüne geçti.
1922: Lüleburgaz, işgalden kurtuldu.
1923: Almanya'da Adolf Hitler ve destekçileri, tarihe Birahane Darbesi olarak geçen başarısız darbe girişimini başlattı.
1932: Franklin D. Roosevelt, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.
1933: Afganistan Kralı Muhammed Nadir Şah, düzenlenen suikast sonucu öldürüldü. Yerine oğlu Muhammed Zahir Şah geçti.
1939: Almanya'da Johann Georg Elser, Adolf Hitler'e yönelik başarısız bir suikast girişiminde bulundu.
1942: II. Dünya Savaşı sırasında Müttefik kuvvetler, Kuzey Afrika'da Cezayir ve Fas'a yönelik askerî harekât başlattı.
1960: John F. Kennedy, ABD başkanı seçildi.
1972: ABD'de HBO televizyon kanalı yayın hayatına başladı.
1988: George H. W. Bush, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.
2013: Filipinler'i etkileyen Haiyan Tayfunu, büyük can ve mal kaybına yol açtı.
8 Kasım'ın Türkiye tarihi açısından önemi
8 Kasım, Türkiye tarihi açısından özellikle Millî Mücadele dönemi ve Cumhuriyet'in kuruluş yılları bakımından dikkat çekiyor.
8 Kasım 1918: İtilaf kuvvetleri Çanakkale Boğazı'nı işgal etti. Mondros Mütarekesi'nin ardından başlayan işgal sürecinin önemli aşamalarından biri yaşandı.
8 Kasım 1922: Lüleburgaz'ın düşman işgalinden kurtuluşu gerçekleşti.
8 Kasım 1928: Mustafa Kemal Atatürk, Millet Mekteplerinin Genel Başkanlığını ve Başöğretmenliğini kabul etti. Yeni Türk harflerinin halka öğretilmesi için yürütülen çalışmaların önemli adımlarından biri atıldı.
8 Kasım 1938: Mustafa Kemal Atatürk, Dolmabahçe Sarayı'nda ikinci kez ağır komaya girdi. Türkiye, Cumhuriyet'in kurucusunun sağlık durumuyla ilgili endişeli günler yaşadı.
Özellikle 1928 yılında Atatürk'ün Başöğretmenliği kabul etmesi, Türkiye'de eğitim ve harf devrimi tarihi açısından 8 Kasım'ın önemini artırıyor.
8 Kasım'ın Osmanlı ve İslam tarihi açısından önemi
8 Kasım, Osmanlı tarihinden İslam coğrafyasındaki siyasi gelişmelere kadar farklı başlıklarda önem taşıyor.
1708 – Valide-i Cedid Camii'nin temeli atıldı: Üsküdar'da bulunan Valide-i Cedid Külliyesi, Osmanlı padişahı III. Ahmed'in annesi Gülnuş Emetullah Sultan tarafından yaptırıldı. Külliye, Osmanlı mimarisinin önemli eserleri arasında yer alıyor.
1933 – Afganistan Kralı Nadir Şah öldürüldü: Afganistan tarihinde önemli bir siyasi kırılma yaşandı. Suikastın ardından oğlu Zahir Şah tahta çıktı ve uzun yıllar ülkeyi yönetti.
Osmanlı ve İslam tarihi bakımından 8 Kasım'a özel olarak kaydedilen gelişmeler arasında Valide-i Cedid Camii'nin yapım süreci ve Afganistan'daki yönetim değişikliği öne çıkıyor.
8 Kasım'da kimler doğdu?
8 Kasım tarihinde dünyaya gelen tanınmış isimler arasında edebiyatçılar, bilim insanları, sanatçılar ve sporcular bulunuyor.
1656 – Edmond Halley: İngiliz astronom. Halley Kuyruklu Yıldızı'nın hesaplanmasıyla tanındı.
1847 – Bram Stoker: İrlandalı yazar. Dünyaca ünlü Dracula romanının yazarı.
1848 – Gottlob Frege: Alman matematikçi ve filozof.
1900 – Margaret Mitchell: Amerikalı yazar. Rüzgâr Gibi Geçti romanının yazarı.
1906 – Muammer Karaca: Türk tiyatro ve sinema oyuncusu.
1927 – İlter Türkmen: Türk diplomat ve eski dışişleri bakanı.
1930 – Suat Mamat: Türk futbolcu.
1937 – Yılmaz Büyükerşen: Akademisyen, siyasetçi ve Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin eski başkanı.
1966 – Gordon Ramsay: Dünyaca ünlü İskoç şef ve televizyon sunucusu.
1970 – Reyhan Karaca: Türk şarkıcı.
1977 – Ersin Korkut: Türk tiyatro ve sinema oyuncusu.
1983 – Sinan Güler: Türk basketbolcu.
1986 – Aaron Swartz: Amerikalı bilgisayar programcısı ve internet aktivisti.
1989 – Can Yaman: Türk oyuncu.
8 Kasım'da kimler hayatını kaybetti?
8 Kasım tarihinde sanat, edebiyat, siyaset ve bilim dünyasından birçok tanınmış isim yaşamını yitirdi.
1674 – John Milton: İngiliz şair ve yazar. Kayıp Cennet adlı eseriyle tanındı.
1887 – Doc Holliday: Amerikalı diş hekimi ve Vahşi Batı döneminin tanınmış isimlerinden.
1953 – Ivan Bunin: Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Rus yazar ve şair.
1965 – Dorothy Kilgallen: Amerikalı gazeteci ve televizyon sunucusu.
1973 – Faruk Nafiz Çamlıbel: Türk şair, öğretmen ve siyasetçi. Han Duvarları şiiriyle edebiyat tarihimizde önemli bir yer edindi.
1986 – Vyacheslav Molotov: Sovyetler Birliği'nin eski dışişleri bakanlarından ve siyasetçilerinden.
1998 – Erol Taş: Türk sinemasının unutulmaz oyuncularından.
2019 – Özdemir Nutku: Türk tiyatro yönetmeni, akademisyen ve yazar.
8 Kasım'da anılan özel günler
Dünya Şehircilik Günü: Her yıl 8 Kasım'da kutlanan bu gün, kentleşme, şehir planlaması, sürdürülebilir yaşam alanları ve çevre düzenlemesi konularına dikkat çekiyor.
Dünya Radyoloji Günü: 1895 yılında Wilhelm Conrad Röntgen'in X ışınlarını keşfetmesi nedeniyle 8 Kasım, radyoloji biliminin önemini hatırlatan uluslararası bir gün olarak kabul ediliyor.