14 Kasım tarihinde Türkiye ve dünya tarihinde önemli gelişmeler yaşandı. Ahıska Türklerinin sürgünü, Osmanlı'da Cihad-ı Ekber ilanı ve Türk sinemasının ilk filmi kabul edilen yapımın çekilmesi bu tarihin öne çıkan olayları arasında yer aldı. Peki, 14 Kasım'da kimler doğdu, kimler hayatını kaybetti? İşte tarihe geçen gelişmeler...
14 Kasım tarihinde neler yaşandı?
Tarih boyunca 14 Kasım, siyasi, kültürel, bilimsel ve toplumsal açıdan önemli gelişmelere sahne oldu. Osmanlı tarihinden Cumhuriyet dönemine, dünya siyasetinden bilimsel keşiflere kadar pek çok olay bu tarihte kayıtlara geçti.
İşte 14 Kasım tarihinde yaşanan önemli olaylar, dünyaya gelen ve hayatını kaybeden tanınmış isimler...
14 Kasım'da Türkiye ve dünya tarihinde yaşanan önemli olaylar
1526: Kanuni Sultan Süleyman'ın Orta Avrupa seferinden İstanbul'a dönüş tarihi olarak bazı tarih kronolojilerinde 14 Kasım kaydedildi.
1889: Amerikalı gazeteci Nellie Bly, Jules Verne'in Seksen Günde Devriâlem romanından esinlenerek dünya turuna çıktı. Yolculuğunu 72 gün 6 saatte tamamladı.
1908: Albert Einstein, kuantum teorisi üzerine çalışmalarını bilim dünyasına sundu.
1914: Fuat Uzkınay, Türk sinema tarihinin başlangıcı kabul edilen Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı filmini çekti.
1918: Çekoslovakya'da cumhuriyet ilan edildi.
1922: BBC, İngiltere'de radyo yayınlarına başladı.
1922: Tekirdağ'ın Malkara ilçesi düşman işgalinden kurtuldu.
1940: İngiltere'nin Coventry şehri, Almanya'nın ağır hava saldırısına uğradı. Çok sayıda sivil hayatını kaybetti.
1944: Ahıska Türkleri, Sovyet yönetiminin kararıyla Gürcistan'daki yurtlarından Orta Asya'ya sürgün edilmeye başlandı.
1969: NASA, Apollo 12 uzay aracını Ay'a insanlı yolculuk gerçekleştirmek üzere uzaya fırlattı.
1971: NASA'nın Mariner 9 uzay aracı, Mars yörüngesine girerek başka bir gezegenin yörüngesine giren ilk uzay aracı oldu.
1985: Demokratik Sol Parti (DSP) kuruldu.
1993: Milli halterci Naim Süleymanoğlu, Dünya Halter Şampiyonası'nda üç altın madalya kazandı.
14 Kasım'ın Türkiye ve İslam tarihi açısından önemi
14 Kasım, özellikle Osmanlı tarihi ve Türk dünyası açısından dikkat çeken üç önemli gelişmeyle hafızalarda yer alıyor.
Osmanlı'da Cihad-ı Ekber ilan edildi (1914)
Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı Devleti'nin savaşa katılmasının ardından, 14 Kasım 1914 tarihinde İstanbul'daki Fatih Camii'nde Cihad-ı Ekber fetvası büyük bir törenle halka okundu.
Şeyhülislam tarafından hazırlanan fetva, Osmanlı Devleti'nin savaştığı devletlere karşı Müslümanları mücadeleye çağıran bir bildiri niteliğindeydi. Törene çok sayıda Müslüman katıldı. Bu gelişme, Osmanlı'nın savaş dönemindeki siyasi ve dinî stratejisinin önemli bir parçası oldu.
Türk sinemasının başlangıcı kabul edilen film çekildi (1914)
14 Kasım 1914 tarihinde yönetmen Fuat Uzkınay tarafından Ayastefanos'taki Rus Abidesinin Yıkılışı adlı film çekildi.
Yaklaşık 150 metre uzunluğundaki bu yapım, Türk sinema tarihinin başlangıcı kabul ediliyor. Film, Yeşilköy'deki Rus Abidesi'nin yıkılışını konu alıyordu. Bununla birlikte, ilk Türk filmi konusunda sinema tarihçileri arasında çeşitli tartışmalar da bulunuyor.
Ahıska Türkleri sürgüne gönderildi (1944)
14 Kasım 1944, Ahıska Türklerinin hafızasında acı bir tarih olarak yer aldı.
Sovyetler Birliği lideri Josef Stalin'in emriyle, Gürcistan'ın Türkiye sınırındaki Ahıska bölgesinde yaşayan Türkler ve diğer Müslüman topluluklar Orta Asya'ya sürgün edilmeye başlandı.
Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar kısa sürede evlerinden çıkarılarak yük ve hayvan taşımacılığında kullanılan tren vagonlarına bindirildi. Zorlu yolculuk ve sürgün koşulları nedeniyle binlerce insan hayatını kaybetti.
Ahıska Sürgünü, Türk dünyasının yakın tarihinde yaşanan en büyük acılardan biri olarak anılıyor.
14 Kasım'da hangi özel günler kutlanıyor?
Dünya Diyabet Günü
Her yıl 14 Kasım, Dünya Diyabet Günü olarak anılıyor. Uluslararası Diyabet Federasyonu ve Dünya Sağlık Örgütü öncülüğünde 1991 yılında başlatılan farkındalık günü, diyabet hastalığına dikkat çekmeyi, erken tanının ve bilinçli yaşamın önemini vurgulamayı amaçlıyor.
Bu tarih, insülinin keşfinde önemli rol oynayan bilim insanı Frederick Banting'in doğum günü olması nedeniyle seçildi.
14 Kasım'da kimler doğdu?
14 Kasım tarihinde dünyaya gelen tanınmış isimler arasında sanatçılar, devlet adamları ve bilim insanları bulunuyor.
1840 – Claude Monet: Empresyonizm akımının öncülerinden Fransız ressam.
1889 – Jawaharlal Nehru: Hindistan'ın bağımsızlığının ardından ülkenin ilk başbakanı.
1900 – Aaron Copland: Amerikalı besteci.
1948 – III. Charles: Birleşik Krallık Kralı.
1954 – Condoleezza Rice: ABD'nin eski dışişleri bakanlarından.
1954 – Yanni: Yunan müzisyen ve besteci.
14 Kasım'da kimler hayatını kaybetti?
14 Kasım tarihinde hayatını kaybeden önemli isimler arasında Türk edebiyatının ve dünya düşünce tarihinin tanınmış temsilcileri de bulunuyor.
1716 – Gottfried Wilhelm Leibniz: Alman filozof, matematikçi ve bilim insanı.
1831 – Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Alman filozof ve Alman idealizminin önemli temsilcilerinden.
1950 – Orhan Veli Kanık: Türk şiirinde Garip akımının kurucularından şair.
1971 – Celal Esat Arseven: Türk sanat tarihçisi, ressam ve yazar.
2011 – Esin Afşar: Türk sanatçı, tiyatro ve sinema oyuncusu, yazar ve çevirmen.
Özellikle Orhan Veli Kanık, Türk edebiyatında şiire getirdiği yeniliklerle tanınan önemli isimlerden biri olarak 14 Kasım'da hayatını kaybetti.