Anadolu’nun Zamanla Kurduğu Kadim Bağ

Takvimler yalnızca günleri saymaz; toplumların doğayla kurduğu ilişkiyi de yansıtır. Osmanlı döneminde resmî ve günlük hayatta kullanılan Rumi Takvim, özellikle kırsal yaşamda mevsimlerin takibini kolaylaştıran ay adlarıyla dikkat çeker. Halk arasında hâlâ kullanılan Karakış, Zemheri, Gücük gibi kavramlar, Anadolu’nun iklimsel hafızasının önemli parçalarıdır.

Karakış ile Başlayan Sert Dönem

Rumi takvime göre yılın en zorlu dönemi Karakış ile başlar. 14 Aralık – 13 Ocak tarihlerini kapsayan bu süreç, soğukların belirginleştiği, kışın yüzünü sert biçimde gösterdiği zaman dilimi olarak bilinir. Karakış’ın ardından gelen Zemheri (14 Ocak – 13 Şubat), yılın en soğuk günlerini barındırmasıyla tanınır ve halk arasında “zemheri ayazı” deyimiyle anılır.

Gücük ve Bahara Geçiş

Kışın son halkası olarak görülen Gücük (14 Şubat – 13 Mart), kısa günleri ve değişken havasıyla bilinir. Bu dönemi takip eden Mart (14 Mart – 13 Nisan) ve Abrul (14 Nisan – 13 Mayıs) ayları, doğanın uyanışını simgeler. Yağışların arttığı Abrul, tarım toplumları için bereketin habercisi kabul edilir.

Yaz Ayları: Üretim ve Hasat Zamanı

Rumi takvimde yaz dönemi Mayıs (14 Mayıs – 13 Haziran) ile başlar. Ardından gelen Kiraz (14 Haziran – 13 Temmuz), meyve olgunlaşmasının simgesi olarak adını doğrudan doğadan alır. Orak (14 Temmuz – 13 Ağustos) ise hasat mevsimini ifade ederken, Ağustos (14 Ağustos – 13 Eylül) sıcakların zirve yaptığı dönem olarak öne çıkar.

Güz Ayları ve Yılın Kapanışı

Sonbahar, Rumi takvimde üç ayrı evreyle tanımlanır. İlk Güz (14 Eylül – 13 Ekim) ile başlayan süreç, Orta Güz (14 Ekim – 13 Kasım) ve Son Güz (14 Kasım – 13 Aralık) ile devam eder. Bu dönemler, tarımsal faaliyetlerin yavaşladığı, kış hazırlıklarının yapıldığı zamanlar olarak bilinir.

Günümüzde Rumi Takvimin Önemi

Her ne kadar resmî takvim olarak kullanılmasa da Rumi takvim ayları, Anadolu’da özellikle çiftçiler ve yaşlı kuşaklar arasında hâlâ referans alınır. Mevsimsel değişimleri daha net yansıtan bu sistem, modern takvimlerle birlikte kültürel bir rehber olmayı sürdürüyor. Rumi takvim, geçmişle bugün arasında kurulan sessiz ama güçlü bir köprü olarak yaşamaya devam ediyor.