22 Ekim tarihinde Osmanlı ordusunun Kanije Kalesi’ni fethetmesinden Amasya Protokolü’nün imzalanmasına kadar tarihin akışını etkileyen pek çok gelişme yaşandı. Peki, 22 Ekim’de kimler doğdu, kimler hayatını kaybetti? İşte Türkiye, İslam ve dünya tarihinden öne çıkan olaylar.

22 Ekim’de tarihte neler oldu?

22 Ekim, dünya tarihinde siyasi gelişmelerden bilimsel buluşlara, diplomatik anlaşmalardan kültür ve sanat olaylarına kadar pek çok önemli gelişmeyle hatırlanıyor. Türkiye tarihi açısından Millî Mücadele döneminde imzalanan Amasya Protokolü, Osmanlı tarihi açısından ise Kanije Kalesi’nin fethi öne çıkıyor.

22 Ekim’de Türkiye ve Osmanlı tarihinde yaşanan olaylar

1600 – Osmanlı ordusu Kanije Kalesi’ni fethetti.

Osmanlı ordusu, 22 Ekim 1600 tarihinde Macaristan’daki Kanije Kalesi’ni ele geçirdi. Bu fetih, Osmanlı İmparatorluğu’nun Orta Avrupa’daki askerî ve siyasi mücadelesi açısından önemli gelişmeler arasında yer aldı.

1917 – Vakit gazetesi yayımlanmaya başladı.

Gazeteciler Ahmet Emin Yalman ve Asım Us tarafından çıkarılan Vakit gazetesi, 22 Ekim 1917’de yayın hayatına başladı. Gazete, Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet yıllarına uzanan basın tarihinde yer edindi.

1919 – Amasya Protokolü imzalandı.

Millî Mücadele döneminin önemli gelişmelerinden biri olan Amasya Protokolü, 22 Ekim 1919’da Mustafa Kemal Paşa ile İstanbul Hükûmeti adına görüşmelere katılan Bahriye Nazırı Salih Hulusi Paşa arasında imzalandı.

Amasya görüşmeleri, Anadolu’daki Millî Mücadele hareketi ile İstanbul Hükûmeti arasındaki ilişkiler bakımından önemli bir aşamaydı. Protokol, Millî Mücadele’nin siyasi ve diplomatik sürecinde dikkat çeken belgelerden biri olarak tarihe geçti.

1947 – ABD yardımının ilk bölümü İskenderun Limanı’na ulaştı.

Türkiye’ye yönelik Amerikan yardımının ilk bölümünün 22 Ekim 1947’de İskenderun Limanı’na ulaştığı bildirildi. Söz konusu dönem, Türkiye’nin savaş sonrası uluslararası ilişkileri ve ekonomik iş birliği açısından önemli gelişmelere sahne oldu.

1975 – Türkiye’nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil öldürüldü.

Türkiye’nin Viyana Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, 22 Ekim 1975’te büyükelçilik binasına düzenlenen silahlı saldırıda hayatını kaybetti. Saldırı, Türkiye’nin diplomatik tarihinde acı bir olay olarak yer aldı.

1976 – HAK-İŞ kuruldu.

Hak İşçi Sendikaları Konfederasyonu (HAK-İŞ), 22 Ekim 1976’da kuruldu. Konfederasyon, Türkiye’de sendikal hareket ve çalışma hayatı tarihinde yer alan kuruluşlardan biri oldu.

1993 – Diyarbakır Jandarma Bölge Komutanı Bahtiyar Aydın hayatını kaybetti.

Tuğgeneral Bahtiyar Aydın, 22 Ekim 1993’te Diyarbakır’ın Lice ilçesinde düzenlenen saldırı sırasında yaşamını yitirdi. Olay, Türkiye’nin yakın tarihindeki güvenlik ve terörle mücadele sürecinin önemli başlıkları arasında yer aldı.

22 Ekim’de dünya tarihinde yaşanan önemli olaylar

1784 – Rusya, Alaska’daki Kodiak Adası’nda koloni kurdu.

Rusya’nın Kodiak Adası’nda kurduğu koloni, Kuzey Amerika’daki Rus varlığının tarihindeki gelişmelerden biri oldu.

1797 – İlk önemli paraşüt atlayışlarından biri gerçekleştirildi.

Fransız havacı André-Jacques Garnerin, 22 Ekim 1797’de Paris’te bir balondan paraşütle atladı. Bu gösteri, paraşütçülük tarihinin öncü olayları arasında kabul ediliyor.

1836 – Sam Houston, Teksas Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı oldu.

Sam Houston, Teksas Cumhuriyeti’nin ilk devlet başkanı olarak göreve başladı. Bu gelişme, bölgenin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı.

1884 – Greenwich başlangıç meridyeni kabul edildi.

Washington’da düzenlenen Uluslararası Meridyen Konferansı’nda Greenwich’ten geçen meridyenin başlangıç meridyeni olarak kabul edilmesi, dünya genelinde boylam ölçümlerinin standartlaştırılması açısından önemli bir adım oldu.

1879 – Thomas Edison, akkor lambasını başarıyla test etti.

Thomas Edison’un 22 Ekim 1879’da gerçekleştirdiği başarılı akkor lamba denemesi, elektrikli aydınlatma teknolojisinin gelişiminde öne çıkan olaylardan biri olarak anılıyor.

1931 – Al Capone 11 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

ABD’li suç örgütü lideri Al Capone, vergi kaçakçılığı suçundan 11 yıl hapis cezası aldı.

1962 – Küba Füze Krizi dünya gündemine taşındı.

ABD Başkanı John F. Kennedy, Küba’da Sovyetler Birliği’ne ait füze tesislerinin bulunduğunu kamuoyuna açıkladı. ABD’nin Küba çevresinde deniz ablukası uygulamasıyla tırmanan kriz, dünyayı nükleer savaş tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı.

1964 – Jean-Paul Sartre Nobel Edebiyat Ödülü’nü reddetti.

Fransız yazar ve filozof Jean-Paul Sartre, Nobel Edebiyat Ödülü’ne layık görülmesine rağmen ödülü kabul etmedi.

2009 – Windows 7 piyasaya sürüldü.

Microsoft’un Windows 7 işletim sistemi, 22 Ekim 2009’da resmî olarak kullanıma sunuldu.

22 Ekim’de doğan ünlüler

22 Ekim, sanat, edebiyat, müzik ve spor dünyasından pek çok tanınmış ismin doğum tarihi olarak kayıtlara geçti.

• 1811 – Franz Liszt: Macar besteci ve piyanist.

• 1884 – Sarah Bernhardt: Fransız tiyatro oyuncusu.

• 1913 – Robert Capa: Macar asıllı fotoğrafçı ve savaş muhabiri.

• 1917 – Joan Fontaine: Oscar ödüllü oyuncu.

• 1919 – Doris Lessing: Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazar.

• 1938 – Christopher Lloyd: Amerikalı sinema ve televizyon oyuncusu.

• 1943 – Catherine Deneuve: Fransız sinemasının tanınmış oyuncularından biri.

• 1980 – Şahan Gökbakar: Türk komedyen ve oyuncu.

• 1982 – Alican Yücesoy: Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu.

• 1985 – Hadise: Türk asıllı Belçikalı şarkıcı.

22 Ekim’de hayatını kaybeden isimler

Tarih boyunca 22 Ekim günü bilim, sanat, siyaset ve edebiyat dünyasından birçok tanınmış isim yaşamını yitirdi.

• 741 – Charles Martel: Frank askerî ve siyasi lider.

• 1906 – Paul Cézanne: Fransız ressam; modern sanatın gelişiminde etkili isimlerden biri.

• 1973 – Pablo Casals: İspanyol çellist ve besteci.

• 1975 – Daniş Tunalıgil: Türkiye’nin Viyana Büyükelçisi; uğradığı silahlı saldırıda hayatını kaybetti.

• 1975 – Arnold J. Toynbee: İngiliz tarihçi.

• 1995 – Kingsley Amis: İngiliz yazar ve şair.

• 2003 – Derya Arbaş: Türk sinema oyuncusu.

• 2015 – Çetin Altan: Türk gazeteci, yazar ve siyasetçi.

22 Ekim’in İslam ve Osmanlı tarihi açısından önemi

22 Ekim’in İslam tarihiyle bağlantılı öne çıkan başlıklarından biri, Osmanlı İmparatorluğu’nun Avrupa’daki askerî mücadeleleri içinde yer alan 1600 tarihli Kanije Kalesi’nin fethidir. Osmanlı Devleti, İslam dünyasının siyasi tarihinde yüzyıllar boyunca önemli bir rol oynadığı için bu tür askerî ve siyasi gelişmeler Osmanlı-İslam tarihi kapsamında da ele alınır.

Bunun yanında Amasya Protokolü, doğrudan İslam tarihinin dinî olaylarından biri değil, Türkiye’nin Millî Mücadele tarihine ait önemli bir siyasi belgedir. Bu nedenle tarihî olayları değerlendirirken Osmanlı-İslam tarihi ile modern Türkiye tarihini birbirinden ayırmak önem taşır.