5 Kasım tarihinde Türkiye ve dünya tarihinde önemli siyasi, kültürel ve tarihî gelişmeler yaşandı. Ankara Hukuk Mektebi açıldı, Lozan Konferansı'na katılacak Türk heyeti yola çıktı. Eski Başbakan Bülent Ecevit'in de aralarında bulunduğu birçok isim 5 Kasım'da hayatını kaybetti. İşte tarihe geçen olaylar, doğanlar ve ölenler...

5 Kasım tarihinde neler oldu?

Tarihin farklı dönemlerinde 5 Kasım, Türkiye'de ve dünyada önemli gelişmelere sahne oldu. Savaşlardan siyasi değişimlere, eğitim alanındaki yeniliklerden kültürel gelişmelere kadar pek çok olay bu tarihte yaşandı.

İşte 5 Kasım tarihinde yaşanan önemli olaylar:

Dünya tarihinde 5 Kasım'da yaşanan olaylar

• 1492: Kristof Kolomb, Küba'daki yerli halktan mısır yetiştirme ve hasat etme yöntemlerini öğrendi.

• 1556: İkinci Panipat Savaşı'nda Babür İmparatorluğu kuvvetleri, Hemu'nun ordusunu mağlup etti. Bu zafer, Hindistan'da Babür hâkimiyetinin yeniden güçlenmesinde önemli rol oynadı.

• 1605: İngiltere'de Guy Fawkes ve arkadaşlarının Parlamento binasını havaya uçurma girişimi ortaya çıkarıldı. Barut Komplosu olarak bilinen olay, İngiltere tarihinde önemli bir yer edindi.

• 1757: Prusya Kralı II. Friedrich, Yedi Yıl Savaşları sırasında Rosbach Muharebesi'nde Fransa ve müttefiklerini mağlup etti.

• 1854: Kırım Savaşı sırasında İngiliz ve Fransız donanmaları, Rus kuvvetlerine karşı deniz zaferi kazandı.

• 1895: George B. Selden, benzinle çalışan otomobile ilişkin ABD'deki ilk patentini aldı.

• 1912: Woodrow Wilson, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.

• 1914: İngiltere ve Fransa, Osmanlı Devleti'ne savaş ilan etti. Aynı tarihte Kıbrıs'ın yönetimi de İngiltere'ye geçti.

• 1940: Franklin D. Roosevelt, ABD başkanlığına üçüncü kez seçilen ilk kişi oldu.

• 1956: Sovyet tankları Macaristan'daki ayaklanmayı bastırdı.

• 1968: Richard Nixon, ABD başkanlık seçimlerini kazandı.

• 1996: Bill Clinton, ABD başkanlık seçimlerinde yeniden zafer kazandı.

• 2007: Google, Android mobil işletim sistemini tanıttı.

• 2013: Hindistan, Mars Orbiter Mission adlı ilk Mars araştırma aracını uzaya gönderdi.

• 2018: NASA'nın Voyager 2 uzay aracı, yıldızlararası uzaya ulaşan ikinci insan yapımı araç oldu.

Türkiye tarihinde 5 Kasım'da yaşanan olaylar

5 Kasım, Türkiye'nin siyasi, eğitim ve kültür tarihinde de önemli gelişmelerin yaşandığı tarihlerden biri oldu.

• 1919: Gaziantep, Fransız kuvvetleri tarafından işgal edildi.

• 1922: Lozan Barış Konferansı'na katılacak İsmet Paşa başkanlığındaki Türk heyeti, Ankara'dan İsviçre'ye gitmek üzere yola çıktı.

• 1922: Refet Paşa, İstanbul'daki nezaretlere çalışmalarını durdurmaları yönünde emir verdi. Böylece İstanbul Hükümeti'nin yönetim faaliyetleri sona erdi.

• 1925: Ankara Adliye Hukuk Mektebi açıldı. Türkiye'nin ilk hukuk yükseköğretim kurumlarından olan okul, ilerleyen yıllarda Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine dönüştü.

• 1934: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün kuruluş süreci kapsamında önemli bir adım atıldı.

• 1936: Mülkiye Mektebi olarak bilinen Siyasal Bilgiler Okulu, İstanbul'dan Ankara'ya taşındı.

• 1942: İkinci Dünya Savaşı'nın ekonomik koşulları nedeniyle Türkiye'de lokanta ve birahanelere ekmek verilmesi yasaklandı.

• 1964: Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında kültür anlaşması imzalandı.

• 2006: Eski Başbakan Bülent Ecevit, 5 Kasım tarihinde hayatını kaybetti.

• 2023: CHP'nin 38. Olağan Kurultayı'nda Özgür Özel, genel başkanlığa seçildi.

İslam tarihi açısından 5 Kasım

5 Kasım, İslam ve Türk-İslam tarihi açısından da önemli askerî ve siyasi gelişmelerle hatırlanıyor.

• 1556: İkinci Panipat Savaşı'nda Babür hükümdarı Ekber Şah'ın kuvvetleri, Hemu'nun ordusunu mağlup etti. Hindistan'daki Babür hâkimiyetinin güçlenmesini sağlayan bu savaş, bölgenin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası oldu.

• 1638: Osmanlı Padişahı IV. Murad'ın Bağdat Seferi döneminde Osmanlı ordusunun Musul'a girişi, bu tarihle ilişkilendirilen önemli gelişmeler arasında yer aldı.

Bu gelişmeler, Osmanlı ve Babür tarihinin askerî ve siyasi açıdan dikkat çeken dönemlerini yansıtıyor. Özellikle 1556 Panipat Savaşı, Hindistan'daki Müslüman Babür yönetiminin geleceği açısından önemli sonuçlar doğurdu.

5 Kasım'da kimler doğdu?

5 Kasım tarihi, sanat, edebiyat, müzik ve sinema dünyasında tanınan birçok ismin doğum günü olarak da kayıtlara geçti.

İşte 5 Kasım tarihinde dünyaya gelen tanınmış isimler:

• 1911 – Roy Rogers: Amerikalı oyuncu ve şarkıcı. Kovboy filmleri ve televizyon yapımlarıyla tanındı. Sinema dünyasında Kovboyların Kralı lakabıyla anıldı.

• 1913 – Vivien Leigh: Oscar ödüllü İngiliz oyuncu. Rüzgâr Gibi Geçti filmindeki Scarlett O'Hara rolüyle dünya çapında ün kazandı.

• 1941 – Art Garfunkel: Paul Simon ile oluşturduğu Simon & Garfunkel müzik ikilisiyle tanınan Amerikalı şarkıcı ve müzisyen.

• 1943 – Sam Shepard: Pulitzer ödüllü Amerikalı oyun yazarı, senarist ve oyuncu. Tiyatro ve sinema alanındaki çalışmalarıyla tanındı.

5 Kasım'da kimler hayatını kaybetti?

5 Kasım, bilim, sanat ve Türkiye siyasetinde iz bırakmış önemli isimlerin ölüm yıl dönümleri arasında bulunuyor.

İşte 5 Kasım tarihinde hayatını kaybeden tanınmış kişiler:

• 1879 – James Clerk Maxwell: Elektromanyetizma alanındaki çalışmalarıyla bilim tarihine geçen İskoç fizikçi ve matematikçi. Klasik elektromanyetik teorinin gelişmesinde büyük rol oynadı.

• 1973 – İsmail Hakkı Dümbüllü: Türk tiyatrosunun önemli orta oyunu ve tuluat sanatçılarından biri. Geleneksel Türk tiyatrosunun simgelerinden olan kavuğun temsilcilerindendi.

• 1989 – Vladimir Horowitz: 20. yüzyılın en önemli klasik müzik piyanistlerinden biri olarak kabul edilen sanatçı.

• 2006 – Bülent Ecevit: Türkiye'nin eski başbakanlarından, gazeteci, şair ve siyasetçi. Türk siyasetinde Karaoğlan lakabıyla tanındı. 5 Kasım 2006'da Ankara'da hayatını kaybetti.

5 Kasım'ın Türkiye açısından en dikkat çeken gelişmesi: Bülent Ecevit'in vefatı

5 Kasım denildiğinde Türkiye'nin siyasi tarihinde öne çıkan gelişmelerden biri, eski Başbakan Bülent Ecevit'in 2006 yılında hayatını kaybetmesi oluyor.

Türk siyasetinin önemli isimlerinden Ecevit, 18 Mayıs 2006'da geçirdiği beyin kanamasının ardından Gülhane Askeri Tıp Akademisi'nde (GATA) tedavi altına alınmıştı. Yaklaşık altı ay süren tedavisinin ardından 5 Kasım 2006'da, saat 22.40'ta dolaşım ve solunum yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirdi.

Ecevit, siyasi yaşamı boyunca beş kez başbakanlık görevini üstlendi. Özellikle 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı dönemindeki başbakanlığıyla Türkiye'nin yakın siyasi tarihinde önemli bir yer edindi.