10 Ağustos tarihte bugün hangi olaylar yaşandı, kimler doğdu, kimler hayatını kaybetti? Türkiye ve dünya tarihinde iz bırakan 10 Ağustos olayları arasında Sevr Antlaşması, Conkbayırı Zaferi ve Estergon’un fethi dikkat çekiyor.

10 Ağustos'ta Türkiye tarihinin önemli olayları

10 Ağustos 1915: Conkbayırı Zaferi

10 Ağustos 1915, Çanakkale Savaşları'nın en kritik günlerinden biri olarak tarihe geçti. Anafartalar Grup Komutanı Albay Mustafa Kemal, Conkbayırı'nda Türk birliklerinin karşı taarruzunu yönetti.

Sabah saatlerinde başlayan süngü hücumuyla Türk birlikleri Conkbayırı'nda önemli bir başarı elde etti. Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı kayıtlarına göre 10 Ağustos sabahı saat 04.30'da başlayan taarruz sonucunda bölgede zafer sağlandı.

Muharebe sırasında Mustafa Kemal'in göğsündeki cep saati, bir şarapnel parçasının isabet etmesi sonucu parçalandı. Saatin, ölümcül olabilecek bir darbeyi önlediği tarihi kaynaklarda yer alıyor.

10 Ağustos 1920: Sevr Antlaşması imzalandı

10 Ağustos 1920, Türk tarihi açısından en önemli ve tartışmalı tarihlerden biri oldu. I. Dünya Savaşı'nın ardından Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında Sevr Antlaşması imzalandı.

Antlaşma 433 maddeden oluşuyordu ve Osmanlı topraklarının önemli bölümünün paylaşılmasını öngören ağır hükümler içeriyordu. Osmanlı heyetinde Hadi Paşa, Rıza Tevfik ve Reşat Halis Bey bulunuyordu.

Ancak Sevr Antlaşması Osmanlı Meclis-i Mebusanı tarafından onaylanmadı ve yürürlüğe girmedi. Türk Kurtuluş Savaşı'nın ardından 24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması, Sevr'in yerine geçti. TÜBİTAK da Sevr'in Osmanlı veya İtilaf Devletleri meclislerinde onaylanmadığını belirtiyor.

10 Ağustos 1543: Estergon Osmanlı hakimiyetine girdi

10 Ağustos 1543'te, Kanuni Sultan Süleyman döneminde düzenlenen Macaristan seferi sırasında Estergon Kalesi Osmanlı yönetimine geçti.

TDV İslâm Ansiklopedisi'ne göre yaklaşık iki buçuk hafta süren kuşatmanın ardından Estergon'un muhafızları teslim oldu ve şehir 10 Ağustos 1543'te Osmanlı idaresine alındı. Estergon daha sonra Budin eyaletine bağlı bir sancak merkezi oldu.

Bu gelişme, Osmanlı'nın Orta Avrupa'daki siyasi ve askerî gücünü pekiştiren önemli gelişmelerden biri olarak kabul edilir.

10 Ağustos'ta dünya tarihinde yaşanan önemli olaylar

1792 – Tuileries Sarayı basıldı: Fransız Devrimi sırasında Paris'teki Tuileries Sarayı'na saldırı düzenlendi. Kral XVI. Louis ve ailesi saraydan ayrılarak Yasama Meclisi'ne sığındı. Olay, Fransız monarşisinin çöküşünde önemli bir dönüm noktası oldu.

1776 – Amerikan Bağımsızlığı haberi Londra'ya ulaştı: Amerikan kolonilerinin bağımsızlık ilanına ilişkin haberlerin Londra'ya ulaşması 10 Ağustos 1776 tarihinde gerçekleşti.

1960 – Uzay tarihinde önemli başarı: ABD'nin Discoverer 13 uydusunun kapsülü başarıyla kurtarıldı. Bu gelişme, uzaydan insan yapımı bir nesnenin geri getirilmesi açısından önemli bir kilometre taşı oldu.

2003 – Uzayda ilk evlilik: Rus kozmonot Yuri Malenchenko, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda bulunduğu sırada Teksas'taki Ekaterina Dmitriev ile uydu bağlantısı üzerinden evlendi. Olay, uzay tarihinin en sıra dışı gelişmelerinden biri olarak kayıtlara geçti.

10 Ağustos İslam ve Osmanlı tarihi açısından neden önemli?

10 Ağustos'un İslam tarihi bakımından öne çıkan olaylarından biri, Abbâsî Halifesi Vâsık-Billâh'ın 847 yılında ölümü olarak tarih kronolojilerinde yer alıyor. Vâsık, Abbâsî Devleti'nin halifelerinden biriydi.

Bunun yanında 10 Ağustos 1543 Estergon'un Osmanlı hakimiyetine girmesi, İslam dünyasının siyasi tarihinin önemli dönemlerinden olan Osmanlı'nın Avrupa'daki genişleme süreci açısından dikkat çekiyor. Estergon, Osmanlı yönetiminde Budin eyaletine bağlı önemli bir merkez haline geldi.

Burada bir ayrıntıya dikkat etmek gerekiyor: İslam tarihindeki olaylar çoğunlukla Hicri takvim üzerinden kaydedildiği için, miladi 10 Ağustos ile her yıl aynı güne denk gelen sabit bir İslami tarih bulunmayabilir. Bu nedenle yalnızca güvenilir kaynaklarda 10 Ağustos'a karşılık gelen olayları öne çıkarmak daha doğru bir yöntemdir.

10 Ağustos'ta doğan ünlüler

Herbert Hoover – 1874

ABD'nin 31. Başkanı Herbert Clark Hoover, 10 Ağustos 1874'te Iowa'da dünyaya geldi. Hoover, 1929-1933 yılları arasında ABD başkanlığı yaptı.

Ian Anderson – 1947

Jethro Tull grubunun solisti, flütçüsü ve söz yazarı Ian Anderson, 10 Ağustos 1947'de İskoçya'da doğdu.

Antonio Banderas – 1960

İspanyol oyuncu ve yönetmen Antonio Banderas, 10 Ağustos 1960'ta Málaga'da doğdu. Banderas özellikle Zorro karakteriyle dünya çapında tanındı.

Betsey Johnson – 1942

Amerikalı moda tasarımcısı Betsey Johnson, 10 Ağustos 1942'de doğdu. Renkli ve sıra dışı tasarımlarıyla moda dünyasında tanındı.

10 Ağustos'ta hayatını kaybeden önemli isimler

Kleopatra – MÖ 30

Mısır'ın son Helenistik kraliçesi Kleopatra VII, MÖ 30 yılında hayatını kaybetti. Ancak ölüm tarihinin 10 Ağustos mu yoksa birkaç gün sonrası mı olduğu konusunda tarihçiler arasında farklı görüşler bulunuyor. Bu nedenle kesin tarih olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.

Henry Moseley – 1915

İngiliz fizikçi Henry Moseley, 10 Ağustos 1915'te Çanakkale'de hayatını kaybetti. Atom numarasının elementlerin temel özelliği olduğunu ortaya koyan çalışmaları bilim tarihinde büyük önem taşıyor. Moseley, I. Dünya Savaşı sırasında Gelibolu'da öldü.

Isaac Hayes – 2008

Oscar ve Grammy ödüllü Amerikalı müzisyen Isaac Hayes, 10 Ağustos 2008'de 65 yaşında hayatını kaybetti. Hayes, özellikle Theme from Shaft çalışması ve South Park dizisindeki Chef karakterinin sesi olarak tanınıyordu.

Eydie Gormé – 2013

Ünlü Amerikalı şarkıcı Eydie Gormé, 10 Ağustos 2013'te 84 yaşında hayatını kaybetti. Gormé, solo çalışmalarının yanı sıra eşi Steve Lawrence ile yaptığı müzik çalışmalarıyla da tanınıyordu.

10 Ağustos 1954: Bir Türk spor tarihine geçti

Murat Güler, 10 Ağustos 1954'te Manş Denizi'ni yüzerek geçen ilk Türk yüzücü olarak tarihe geçti. Bu başarı, Türk spor tarihinde önemli kilometre taşlarından biri olarak kabul ediliyor.

10 Ağustos'un tarihimizdeki yeri

10 Ağustos, Türkiye tarihi açısından oldukça yoğun bir geçmişe sahip. 1915'te Çanakkale'de Conkbayırı Zaferi kazanılırken, 1920'de Osmanlı Devleti açısından ağır şartlar taşıyan Sevr Antlaşması imzalandı. 1543'te ise Estergon Osmanlı hakimiyetine girdi.

Bu nedenle 10 Ağustos tarihte bugün başlığı altında hem Türk tarihinin kritik dönemeçlerini hem de dünya tarihindeki siyasi, askerî, bilimsel ve kültürel gelişmeleri bir arada görmek mümkün.