Bir şehirde 8 insanın hayatını kaybettiği silahlı saldırı, başka bir şehirde otomobilinin içinde başından vurulan bir kadın, dünyanın başka bir köşesinde yaşanan toplu katliam… Şiddet artık yalnızca adli haberlerin konusu değil, toplumun geleceğini ilgilendiren ciddi bir mesele. Peki, biz bu noktaya nasıl geldik?
**
Afyonkarahisar'da son günlerde yaşanan olaylar, insanın kanını donduran türden. Kentte sekiz kişinin hayatını kaybettiği silahlı saldırı, ardından bir kadının otomobilinin içerisinde silahla vurularak ağır yaralanması… Birkaç gün içerisinde yaşanan bu olaylar, şiddetin toplum hayatında ne kadar ağır sonuçlar doğurabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
**
İnsan hayatının giderek daha kolay hedef hâline gelmesi. Bir insanın başka bir insanın yaşamına son vermeyi nasıl göze alabildiğini, bir kadının sırf bir başkasının öfkesi, kıskançlığı veya tahammülsüzlüğü nedeniyle nasıl ölümle burun buruna gelebildiğini sorgulamak zorundayız.
**
Şiddet yalnızca sokakta başlamıyor
Şiddeti yalnızca silahların patladığı, bıçakların kullanıldığı veya bir kadının fiziksel saldırıya uğradığı anlarda aramak eksik bir yaklaşım olur. Şiddetin çok daha önce başlayan bir dili, kültürü ve toplumsal zemini var. Evde, sokakta, okulda, iş yerinde ve dijital mecralarda karşımıza çıkan hakaret, aşağılama, tehdit, baskı ve tahammülsüzlük de bu iklimin parçaları.
**
Özellikle kadına yönelik şiddet, bu tablonun en acı ve en görünür başlıklarından biri. Kadınların yaşam hakkı, bir başkasının öfkesine, kıskançlığına, sahiplenme duygusuna veya kişisel tercihlerine bağlı olamaz. Bir kadının hayatı, kendi kararlarını verdiği, kendi yolunu çizdiği ve özgürce yaşamak istediği için tehlikeye girmemeli.
**
Televizyon dizileri şiddeti nasıl sunuyor?
Gelelim işin bir başka boyutuna: Televizyon dizileri ve haberler. Akşam saatlerinde ailece televizyonun karşısına geçtiğimizde sıklıkla silahların konuştuğu, insanların birbirini tehdit ettiği, kadınların aşağılandığı, intikamın ve kaba gücün ön plana çıkarıldığı sahnelerle karşılaşıyoruz.
Birçok dizide sorunların çözümü konuşmak, anlaşmak veya hukuka başvurmak değil; silah çekmek, adam dövmek, tehdit etmek ya da intikam almak üzerinden kurgulanıyor.
**
Haber vermek başka, şiddeti pazarlamak başka
Medyanın sorumluluğu yalnızca televizyon dizileriyle sınırlı değil. Haber bültenleri, internet siteleri ve sosyal medya platformları da bu tartışmanın önemli bir parçası. Bir cinayetin bütün ayrıntılarını tekrar tekrar ekrana taşımak, saldırı görüntülerini defalarca yayımlamak, failin kullandığı yöntemi uzun uzun anlatmak ve olayın dehşetini ön plana çıkarmak habercilik değildir. Kamuoyunu bilgilendirmek ile şiddeti bir gösteriye dönüştürmek arasında ciddi bir fark bulunuyor. Medya, şiddeti yalnızca aktaran değil, toplumsal farkındalık oluşturan bir sorumluluk anlayışıyla hareket etmeli. Çünkü her haberin, her görüntünün ve her başlığın toplumsal algı üzerinde bir karşılığı var.
**
Şiddetle mücadele ailede, eğitimde ve toplumsal bilinçte başlar
Peki, çözüm nerede? Öncelikle şiddeti yalnızca yaşandığında kınamakla yetinmemeliyiz. Ailede çocuklara verilen eğitimden okullardaki rehberlik çalışmalarına, medyanın yayın politikalarından adli mekanizmalara kadar geniş bir alanda mücadele yürütülmeli. Çocuklarımıza güçlü olmanın başkalarını korkutmak olmadığını, erkek olmanın kadına hükmetmek anlamına gelmediğini, anlaşmazlıkların şiddetle değil konuşarak çözülebileceğini öğretmeliyiz.
**
Televizyon kanalları, yapımcılar, senaristler ve dijital platformlar da sorumluluk almalı. Şiddeti reyting uğruna (!) sürekli yeniden üreten anlayış yerine, insan hayatına, aileye, toplumsal dayanışmaya ve sağlıklı iletişime değer veren yapımların sayısı artırılmalı. Haber kuruluşları ise şiddeti pazarlamak yerine şiddetin önlenmesine katkı sunan bir habercilik anlayışını benimsemeli.
**
Unutulmamalıdır ki; hiçbir dizi tek başına bir insanı katile dönüştürmez. Hiçbir haber de tek başına şiddetin kaynağı değildir. Ancak şiddetin sıradanlaştırıldığı, öfkenin güç olarak sunulduğu ve başkalarının acısının reyting malzemesine dönüştürüldüğü bir medya ikliminin sonuçlarını görmezden gelemeyiz.
**
Afyonkarahisar'da ülkemizin ve dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan her şiddet olayı bize aynı soruyu sordurmalı: Daha kaç insanın hayatını kaybetmesi, daha kaç kadının, kaç çocuğun şiddete maruz kalması, daha kaç ailenin dağılması gerekiyor? Şiddete karşı yalnızca sesimizi yükseltmek değil, şiddeti besleyen dili, anlayışı ve alışkanlıkları değiştirmek zorundayız. Çünkü şiddetin normalleştiği bir toplumda hiç kimse gerçekten güvende değildir.

İzmir'in Aliağa İlçesindeki bir Demir Çelik Fabrikasındaki patlamada hayatını kaybeden 17 vatandaşımıza Allah'tan Rahmet, ailelerine başsağlığı dilerim.

Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ü vefatının 88. yıl dönümünde saygı ve rahmetle anıyorum.